Klippekou op ‘n krater

Wat is die einddoel wanneer jy bergklim? Om die spits te bereik, of weer heelhuids onder te kom? Hoekom wil mens in elk geval ‘n krater uitklim? Na Rinjani het ek nogsteeds nie antwoorde op dié vrae gekry nie, maar dis beslis nie die gemaklikste terrein om te kies vir ‘n selfie nie. 

Rinjani is 3726m hoog, die tweede hoogste van Indonesië se 129 aktiewe vulkane. Die kraterrand vorm ‘n kegel, die sogenaamde caldera, van ongeveer ses tot agt kilometer in deursnee en die vulkaan het in 2010 laas geroggel. Tans is die lawaput bedek met ‘n kleiner vulkaan binne die caldera, bekend as Gunung Baru, omring met ‘n niertjievormige kratermeer, bekend as Segara Anak. Die huidige kraterrand van Rinjani het blykbaar gevorm na ‘n hewige uitbarsting in 1257. Voorheen was die berg heelwat hoër. Die uitbarsting van 1257 kan verbind word met sulfate wat gevind word in die yslae in Antarktika en was die oorsaak van koeler weer oor ‘n tydperk van twee jaar wêreldwyd. Respek. 

Die staptog na Rinjani se spits begin van die Senaru kant, dis glo die makliker deel. Eers net ‘n paar verduidelikings: Die ouens wat die kaartjies vir so ‘n staptog verkoop is baie meer geïnteresseerd in die verkope as om inligting uit te gee. Eers by ons basis besef ons dat die eerste nag se akkommodasie spartaans basies is. Ons badkamer is ‘n nat hok uitgerus met net ‘n toilet en ‘n verlore stortkop. Geen wasbak, geen spieël, en die toilet word gespoel met water in ‘n skepding uit ‘n groot kantien water. Is dit dalk doelbewus so beplan om mens sielkundige voor te berei? Ons besef ook dat ons winterklere moet hê omdat dit bitter koud raak bo-op die berg. En kopflitsies vir die gedeeltes wat ons in die nag moet loop. En dat ons bogemiddeld fiks moet wees. Huh?

Die res van ons groepie is ewe bekommerd oor die nuwe inligting. Daar is twee Indonesiese gidse, vier portiere en dan ons stappers. ‘n Duitse en Oostenrykse paartjie, ‘n Fransman, Italianer, Chileen, en Hollandse meisie – almal onder dertig – en twee middeljarige Namibiërs. In die naam van internasionale eenheid begin ons die staptog. Lus het mos nie brieke nie.


Die aand voor ons staptog hoor ons van ons Liefkind se verlowing. Daar kan seker nie beter nuus wees vir ‘n ouer as om te hoor dat jou gesin gaan uitbrei met nog ‘n seun nie. Ganse van dieselfde dam. Ons hoor van hulle mooi oomblik, en ook hoe hulle saam gebid het daarna. Ons harte is warm, en ons wange nat.

Die eerste ent van die staptog is op ‘n sementpaadjie, tussen koffie- en kakaoplantasies. Heel gemaklik. Sement gaan oor in grond en die plantasies word vervang met woud. Dis bedompig, die paadjie raak merkbaar steiler, sweet begin uitslaan, ons hyg en elke stop is ‘n gawe blaaskans. Kameraderie ontwikkel. Fransman raak die siel van die groep. ‘n Jongman met ‘n bedrywige reisgeskiedenis. Het al by ‘n Moeder Teresa huis vir gestremde kinders in Indië gewerk, skoolgehou in Kambodja, en is tans ‘n trokdrywer in Australië. Altyd ‘n grappie en die musiek wat uit sy rugsak kom, hou ons aan die gang.


Die paadjie raak al hoe steiler, en toe ons halte maak vir middagete begin dit reën. Die Dorslanders het gelukkig reënjasse byderhand, maar van die ander ouens raak nat. Na middagete sit ons die tog in reënjasse voort. Toe ons by die eerste kampplek uitkom, is ons deurdrenk van sweet.


Alhoewel ons weer sonlig het omdat ons bokant die wolke is, is dit Racheltjie de Beer weer. Almal is op soek na droë en warm klere. Ons eet, en kuier teen die koue in die tentkombuis. Een van die gidse sny sy vinger raak en ons Fransman kom tot die redding. Die pasiënt raak flou van die bloed, ek stop hom suikerwater in. Genoeg gebeure vir die dag en ons gaan soek skuiling in ons eie tente teen die koue.

Dis ‘n onstuimige nag van koue en wind. En die grond is skuins en bitterlik hard. Met ontbyt hoor ons dat die ander ouens ook sleg geslaap het, styf is en nie genoeg droë en warm klere saamgebring het nie. Die Duitse paartjie besluit om terug te draai, maar ons ander sit die voete neer, verder die hoogtes op. 

Gedeeltes van Rinjani bestaan uit kwartsiete, maar die hoër dele is omtrent geheel en al bedek met basalte en vulkaanpuin. Dit veroorsaak dat die paadjies se oppervlakte òf los òf klipperig is. Moeilike terrein. Maar die uitsigte is mooi, ons bene bly gewillig en die ruskanse word al hoe meer waardeer. Eers bereik ons die kraterrand, en sak dan af na die binnekant. Ons sien vir Gunung Baru, die kleiner vulkaan in die middel van die caldera, en die kratermeer. Gunung Baru rook en stoom onrustig, soos ‘n bedonnerde dwerg. Nog laer af teen die kraterrand is daar warmbronne, wat welkome lafenis bied. Middagete langs die meer en weer verder. 


Die klim is nou baie steiler, want ons moet nou teen die klipperige kraterrand uit. Ons bly moedig, al raak dit vermoeiend op die bene en elke opkyk ‘n foltering. Dis sulke tye wat ek lank en diep dink oor epiese ervarings. Ander ouens se stories, reisverhale, kamptoere, gesinsvakansies. En iewers skop die bedwelming van hierdie herinneringe in en neem my verder. Hoër in hierdie geval. Hoog is dit inderdaad want ons eindig by die hoogste kampplek op die kraterrand, vanwaar ons na die spits toe moet stap. 


Hierdie keer is die tente effens meer beskut teen die wind, maar dit word snags koud en die grond is weer skuins en hard. Baie ander spanne klimmers kamp ook hier. Om die spits te bereik teen sonsopkoms, en veral om nie te wedywer met hope ander klimmers nie, moet ons vroeg opstaan. Die nagrus is hard, koud en kort. Twee-uur word ons wakker gemaak met tee en koekies. Dis koud en donker. Laag-op-laag voorkoms. Ek dink aan Robbie Wessels. Kopflitsie, harnas, check. Bravo 1, Bravo 1 wat is jou posisie?

Intussen het My Lief vir ons groepie ‘n naam gekry. Die Summiteers. Ons begin ons laaste strek. Aanvanklik ‘n geleidelike klim, dan skielik baie steil met erge los grond. Puinsteen. Pynsteen. Pyn en steun. Die kraterrand bestaan omtrent geheel en al net uit vulkaanpuin. Dis soos om Duin Sewe of Big Daddy te klim, met die verskil dat dit in los, stowwerige grond met baie klippe is. Die roete volg nou stiptelik die kraterrand, weerskante tuimel die afgronde die donker dieptes in. En ons swoeg. Tree vir tree. Rus. Asemskep. Die lug raak al hoe dunner en die grond al hoe losser. Moeisaam kruip ons hoër. Ons kyk terug. Agter ons kruip honderde kopflitsies soos ‘n vuurvliegie-duisendpoot teen die kraterrand op.

Teen sesuur bereik ons die spits. En word waarskynlik die eerste Namibiërs wat dit gedoen het. Die son dreig om oor die wolkelaag op die horison op te kom, maar ‘n yswind waai hier. Ons probeer skuiling soek, maar dis klappertandkoud. As ons gaan wag totdat die son uit is, gaan ons verkluim. 


Ons neem ‘n foto of twee, en begin die tog afwaarts. Afstap is soveel makliker en gouer. Op ons terugpaadjie kom die son oor die wolke uit en ons stop. En bid vir ons twee kinders wat wil trou. Toe gly ons verder afwaarts tot by die kamp. 

By die kamp kry ons ontbyt en gooi die ergste grond uit ons skoene. Die Summiteers is almal asvaal van die stof. Ons saal weer op en begin die afwaartse tog. Gly-gly, briek-briek. My bene raak jellierig, en ek en die drie vrouens in ons groep stap heel agter. Een van die gidse hang besorgd terug. By elke rusplek gooi ons grond uit ons skoene, en laat ons moeë voete bietjie asemhaal. Bekommerd sien ek hoe my groottoonnaels blou verkleur. Ons het goeie tye saam gehad die laaste paar jaar. 


Vieruur word ons opgepik, by die eindpunt van die staproete, agterop ‘n bakkie. Ons kronkel op ‘n paadjie tussen honde, hoenders, koeie en kinders deur tot by die plek waar die res van ons bagasie gestoor is. Ons neem afskeid van die ander Summiteers, klim in verskillende taxis en vertrek na die onderskeie plekke van verblyf. Op pad klim ons weer oor na ‘n ander taxi. Dié kry ‘n papwiel, en ons klim weer oor na ‘n ander taxi. Halfnege die aand klim ons in Kuta, Lombok af en begin blyplek soek. By een van die volbespreekte plekke waar ons aanklop is die gasheer so ontfermend dat hy sy seun, met my agterop sy motorfiets, stuur om vir ons blyplek te soek. Ons eindig by Kuta Bay Homestay. Daar is warmwater in die badkamer en ‘n dubbelbed met wit lakens. Ons boek in.

En ons wonder: Is dit nou die eintlike eindpunt van ons staptog?

Gili Air

Kom ons wees eerlik – waaraan dink jy as jy die naam Gili Air hoor? ‘n Lugredery of ‘n eiland? Dis ‘n eiland! Net so ‘n vreemde naam soos daai eilandjies van Langerhans iewers in ‘n mens se binnegoed. 

Die Gili eilande lê op die seeroete oos van Bali eiland op pad na Lombok. Aldrie is klein en naby aan mekaar, ‘n klein entjie van Lombok eiland af. Uit Ubud vertrek ons na Padangbai, vanwaar ons op ‘n veerboot klim om te vaar na Gili Air, die eilandjie naaste aan Lombok.

Padangbai se hawe is erg bedrywig en honderde passasiers vertrek hiervanaf na die ander Indonesiese eilande per veerboot. Min inligting word gebruik om die hordes te beheer, geen aankondiging word gemaak nie. So bly ons rondmaal in ‘n groep met dieselfde blou plakkers op ons klere totdat ons na omtrent twee ure op ‘n propvol veerboot klim.

By die eerste van die drie eilandjies, Gili Trawangan, klim die meeste passasiers af. Ons word verplaas na die dek, om plek te maak vir passasiers wat aan die ander kant van die boot opklim, oppad na Lombok. Na omtrent tien minute klim ons af op Gili Air se strand, opgesaal met ons rugsakke. 


Met geen bespreking nie begin ons stap, op soek na blyplek. Hier is geen motors nie, net fietse en perdekarre. Ons begin stap, takseer die blyplekke van buite af, en as die aansig goed lyk klop ons. Happy Homestay is ons keuse, na die vierde, vyfde aanklop. Ons eenheid is een van vier in die agterste gedeelte van die tuin. Die bure is Spaans en die huiskat kom groet. Dis stil hier. 


Ons kry fietse en begin die eiland verken. Die strand word omsoom met oorde, hotelle, deftige blyplekke, restourante en duikskole. Blyplekke met see-uitsig se pryse is aansienliker hoër as ons s’n, merk ons op. Na ‘n uur of twee ken ons die eiland, en stop vir ‘n Bintang om die dag af te sluk. 


Dis laagwater, ons sit met ons stêre op die sand en kyk hoe die son agter die flenterwolkies op die horison sak. Oral stap mense op die branderstoep rond en drink die mooi van die goue uur. Dis mooi hier. 


Gili Air se pas is stadig. Ons swem, lê op die strand, snorkel, ry fiets, dwaal rond in die paadjies tussen huise. Hope klein eetplekkies met goedkoop etes, almal groet vriendelik, en die perdekarre klingel verby. Na ‘n heerlike ete by ‘n restourant met tafels en stoele op die strand spreek My Lief haar seën oor die plek uit – eers sê sy dat sy weer sal wil kom, toe sê sy sal hier kan bly. 


Maar ek het ander planne. Na Lombok eiland, waar ek Berg Rinjani wil gaan uitklim. Een nag by die basiskamp, twee nagte in tente op die berg, drie dae se begeleide stap, etes ingesluit, plus op- en aflaai. Klink my na die ideale manier om ‘n paar dae op Lombok om te kry.

Belydenisse in Bali

In Bali het ek weer bely dat ek die onderwysers uit my verlede nie genoeg waardeer het nie. Hulle is die mense wat my breuke, die desimaal en die metrieke sisteem verduidelik het en my gedwing het om tafels te leer. Hulle is ook die mense wat my geleer het om te spel, te skryf en te redeneer. Dan was daar dié wat my probeer Engels leer het en dié wat my geleer het om my van ander lande en kulture te leer en kaarte te lees en diegene wat probeer het om met Gesondheidsleer, Godsdiensonderrig en Jeugweerbaarheid my op die regte pad te kry. Nie almal het ‘n ewe goeie joppie gedoen nie, maar met genade het ek darem nie te vrot uitgedraai nie. En ek is jammer dat ek nie altyd dankbaar was nie.

Die geldstelsel van Indonesië werk met baie nulle. Geen honderde nie, net duisende, miljoene en biljoene. Skielik moes ek diep delf om die metrieke sisteem toe te pas en uit my kop te kan deel en vermenigvuldig. Onwillekeurig het ek teruggedink aan die Wiskundemenere uit my verlede vir wie ek dankbaarheid skuld. Die een uit my laerskooldae het ‘n weglêsnor gehad, die een in Standerd ses en sewe wou eintlik eerder rugbyspeel as skoolhou en die een van die senior standerds kon sonder moeite in vryhand ‘n waterpas streep en ‘n volmaakte sirkel met bordkryt trek. 

Terug na Indonesië. Een Rand is gelyk aan 994.04 Rupiah. Vir my doeleindes is dit rofweg 1 = 1000. Na my eerste besoekie aan die kitsbank het ek nogal wintie gevoel want ek het skielik twee miljoen Rupiah in my beursie gehad. Die goeie nuus is verder dat Indonesië redelik goedkoop is en dat een miljoen Rupiah jou verder bring as ‘n beskeie R1000. 

Ons het nie eintlik beplan om Bali te besoek nie. By ander reisgers gehoor van die baie toeriste, eintlik Australiërs, en dat pryse effens duurder is as in die res van Indonesië. Die plan was dat ons net ‘n nag of twee oorbly en onmiddellik verder beweeg. Op die laaste oomblik bespreek ons blyplek omdat ons in die middel van die nag arriveer. 

Die blyplek se naam is Bread and Jam. Ten spyte van die misleidende naam is dit ‘n lieflike plekkie – skoon, goedkoop en supersmaakvol. En ons word halfdrie in die nag met ‘n breë glimlag ontvang! Onwillekeurig dink ek aan Lukas 11 en al die ander lesse oor gasvryheid uit Die Bybel. En ek bely dat ek bevooroordeeld was oor ‘n naam.


Kuta, dié gedeelte van Bali waar ons bly, is besig. Baie besig. Alhoewel die strate oorvol is, geval die plek ons meer as wat dit ons teleurstel. Dis skoon, netjies en die Indonesiërs is gaaf. Ons ry bietjie rond, en ons begin bou aan mooi herinneringe. Dis mooi hier. En die pryse maak dit al hoe mooier.  


Bali-eiland is Hindoe, in teenstelling met die res van Indonesië wat oorwegend Moslem is. Die Hindoe-invloed is moeilik om mis te lyk; orals is tempels, brand wierook, en word blomme neergesit. Ten spyte van die voorvol strate is die verkeer verdraagsaam en respekterend. Ons word voorgekeer en welkom geheet. Vrae word gevra hoekom ons op Bali besluit het, hoe lank ons wil bly en hoe Namibië is. En dan afgeëindig met seënwense om voorspoedig verder te reis en Indonesië te geniet. En ek kry jammer dat ek nie na Bali wou kom nie.

Die toerisme infrastruktuur in Kuta is inderdaad indrukwekkend. Luukse hotelle sit ingeryg langs die strande, dit wemel van restourante, gedenkwinkels en streelpersele en die baie Australiërs is oral. Ja, mens herken hulle. En ons sien hulle invloed. Ozzie dit en ozzie dat. Ons wonder oor die aaklige slagting van 2002 toe meer as 200 mense in ‘n bomontploffing gesterf het. Iemand noem ‘n syfer van omtrent die helfte van alle besoekers aan Bali wat van Australië is. Vlugte tussen Australië en Bali is supergoedkoop, en ja, dis nie noodwendig die room van Australiërs wat hier in Kuta rondloop nie. 


Ons besluit om te skuif na Ubud. Homestay hierdie keer, in Pondok Permata aan die bokant van die dorpie. Dis ‘n mooi plek, en dit word nog mooier toe ons die prys hoor. Ubud is ‘n juweel. Klein winkeltjies, handwerk, kuns, tempels, mooi ingange, restourantjies, vol straatjies, pragtige tuine, ryslande en lieflike stappaadjies. Opvallend vir ons is die afwesigheid van Australiërs. En Britte. Nie-Engelstalige toeriste is skielik in die meerderheid. Hier is ook geen mol nie. Luukse hotelle en deftige restourante is ook minder. Ons wonder daaroor. En ons bely dat ons van Ubud hou.

Oor ‘n biertjie begin ons wonder waarom ons van Ubud hou. Toe die bier leeg is, weet ons – die slegte goed is uitgeskakel. Ons voel nie uitgebuit nie, daar is respek en belangstelling, geen pretensie, pryse is mooi laag, diens is goed en die mense is vriendelik en behulpsaam. En daar is genoeg mooi om te geniet sonder luukse restourante en blyplekke, sonder mols. 

Kaskenades in Coron

Ricardo is sy naam. Skoongeskeer soos ‘n winkelpop, herinner hy my bietjie aan die beeldjie van die laggende buddah wat ons in China gesien het. Hy bied akkommodasie aan, teen ‘n afslag. Ons het pas met die boot uit El Nido in Coron aangekom en het nog nie blyplek nie. Ricardo se aanbod lyk goed en ons word met bagasie en al in ‘n driewiel gebondel om die plek te gaan kyk. Die driewiel beur saam met honderde ander driewiele en motorfietse tussen honde en voetgangers teen die bulte van Coron uit en kom tot stilstand in die besigste deel van die dorp. 


Ons klim af en stap in ‘n gangetjie tussen verskeie huise deur, later op ‘n sementpaadjie oor die water, tot by die Sea Dive Resort. Laasgenoemde staan eintlik in die see, op pilare. Baie Filipynse huise staan so in die water, selfs op die see. Op pilare of stelte. Die huise is dikwels vas aan mekaar, met klein onveilige gangetjies tussenin. Ons kyk die Sea Dive Resort deur, kom ooreen oor die prys per nag en boek in. 


Deesdae kyk ons met ander oë na iets wat ‘n resort genoem word. Ook na iets wat hotel, hostel, lodge, inn en gastehuis genoem word. In Filipyne is daar geen duidelike maatstaf om tussen hierdie name te onderskei nie en die standaard wissel erg. Ligging is ook nie ‘n goeie maatstaf nie. Soos die Sea Dive Resort bewys, omring met lendelam, krotterige huise op stelte. Ons vereistes is ‘n gemaklike dubbelbed, met skoon beddegoed, ‘n eie, droë badkamer, wifi en lugreëling. Maar ons weet al dat een van hierdie vereistes ons mettertyd gaan teleurstel. 

Die eerste kamer in die Sea Dive Resort lyk goed, totdat ons sien dat daar ‘n nat kol teen die plafon is. Ons kry ‘n nuwe kamer. Met storttyd ontdek ons dat die warmwater in die nuwe badkamer nie warm is nie. Die volgende oggend trek ons in die derde kamer in. Lyk nie sleg nie en die warm water is wel warm. Maar ons is nie hier om die dag in die kamer deur te bring nie – ons doen een van die boottoere na die eilande. 


Die boottoer stel nie teleur nie. Afgesonderde strande, lieflike korale en baie visse, louwarm turkooisblou water, en natuurskoon wat jou asem wegslaan. Die kiekomaan bly bedrywig. Ons kajak bietjie, en lê weg aan ‘n lieflike middagete. Dan verder na waar ons kan snorkel oor een van die Japanese skeepswrakke van die Tweede Wêreldoorlog, na die Kayangan Meer waar ons ‘n eindelose uitsig op Coron het en die Siete Pecados waar ons weer snorkel. Net voor skemer is ons terug by ons blyplek.


Ons resort het ‘n gawe restourant en dek. Dis ook al plek waar mens wifi het Wel, soms. Eintlik is die sein op sy sterkste tussen een en ses in die oggend wanneer die meeste gebruikers slaap. Nietemin, die dek is die volgende dag vir my ‘n toevlug, naby genoeg aan ‘n toilet. Een of ander tyd moes dit gebeur, en my tyd het gekom in Coron. Gelukkig bly die aanval sonder koors, naarheid en ontwatering. Dankie tog vir loperamiedhidrochloried wat hipermobiliteit in die dermkanaal inhibeer. Dis wat ek lees op die voubiljet in die pilleboksie.

Tussen die begin en die einde van die naweek is Saterdae nogal baie soos ‘n middelkind. Onopvallend en soms afgeskeep. Saterdae gaan maklik ongesiens verby met min om oor te rapporteer. Saterdae is nie so voor-op-die-wa soos Maandae, of so aandringerig soos Vrydae nie. Ook nie so voordoenerig soos Sondae nie. 

In my lewe het ek egter geleer dat belangrike dinge op Saterdae kan gebeur. Die element van ‘n geyser sal byvoorbeeld ‘n Saterdag kies om die gees te gee. 

Op ‘n Saterdag word die kansellasie van ons trip met die veerboot na Manila aangekondig. As gevolg van ‘n dreigende tropiese storm. Met heelwat ongerieflike gevolge. Nogtans lig ons die kenne, kyk op en maak planne. Maar op ‘n Saterdagnamiddag is die wifi nog luier en onbetroubaarder as ooit. En die besprekingskantore om alternatiewe reëlings te help maak is toe. 

Die enigste uitweg is om saam met ander passasiers lughawe toe te ry en ons name op ‘n waglys te plaas. Na ‘n uur of drie se gewag kry ons uiteindelik plek. Teen ‘n yslike prys. Toe al die stof gaan lê, kos die uurlange vlieg tussen Coron en Manila net soveel as ons vlug vanaf Manila oor Kuala Lumpur na Bali. 

Behalwe vir die gebeurtenisvolle naweek in Coron sal ek Filipyne vir ‘n paar onverklaarbare teenstrydighede onthou. Ligging van plekkies soos Moalboal, Panglao, Port Barton, El Nido en Coron is onverbeterlik. Tog is daar min geboue in die dorpe waarvan die ontwerp of instandhouding my beïndruk het. Versorging is waarskynlik ‘n rare begrip in Filipyne. Eintlik stel die toestand van al die dorpies teleur. So baie geboue is vuil, verwaarloos of bloot net voos geleef. Krotte en paleise staan langsaan mekaar, sonder enige onvanpastheid. Oor die toestand van die strate is daar ewe min sorge. Die strate is ongelyk, nou en oorvol. En iewers is daar water met ‘n verdagte kleur en reuk. Alles wat kan beweeg deel dieselfde straat tegelykertyd – mense, voertuie, honde, bokke en hoenders. 

Tog is daar altyd aaneenlopende vloei en geen ongeluk nie. Tog is die mense ongelooflik vriendelik en behulpsaam. Tog laat die Filipyne jou altyd welkom voel. Tog skep die totale prentjie ‘n eerlike, opregte gelatenheid, ‘n hartlikheid van omgee en belangstelling.

En dis hierdie mooi van Filipyne wat ek sal onthou. 

El Nido

Die keuse van ‘n haarkapper is een van die lastige uitdagings wat ‘n langtermyn reisiger een of ander tyd teëkom. Jou hare word langer, jy kyk minder gereeld in die spieël, dra meer gereeld ‘n kep, kom anders uit die water uit as gewoonlik en droog langer af na ‘n stort. Tot op ‘n dag wanneer jy besef dat ‘n haarsny nou onvermydelik is. Dan begin die groot soek na ‘n barbier wat kundig, betroubaar en inskiklik is, prys in ag genome. Dekor van die haarsalon is ‘n belangrike maatstaf, en so ook die haarstyl van die barbier. Ligging is minder belangrik.


Dis met groot agterdog wat ek op ‘n Saterdagaand, tussen agt en nege, onder luide aanmoediging van My Lief by ‘n haarsnyhok met grasgroen mure instap. Hok, want dit lyk soos ‘n tydelike skuiling. Al die nodige wapens is egter netjies uitgestal, skêre van verskillende groottes, skeermesse met lemmetjies, verskeie borsels, poeier, doeke, spuitkannetjies, 3 in One olie en Wahl-knippers. Die barbiere luister na musiek van ‘n wyle geleë. Op die muur is daar ‘n verbleikte foto van Brad Pitt, ook van ‘n wyle geleë, en fotos van ander onbekende manne, een met maanhare en ‘n ander met ‘n kwêvoëlkuif. Beide barbierstoele is selfgemaak, gemonteer op ‘n ou lorrierim as voetstuk, en witgeverf. Die sitplekke is voos gesit; hierdie manne moes al honderde koppe onder hulle hande gehad het. Haresny is hul forté, daarom is daar geen sjampoemeisies, geen wasbakke, geen haardroeërs, geen tydskrifte. 

Op die bankie waar ek my beurt afwag, bestudeer ek die twee barbiere. Albei lyk vaardig, maar dit pla my dat die een ‘n hoed ophet. Kan dit wees dat hy ‘n mislukte kleur-eksperiment wegsteek, of het die ander barbier dalk sy haredos, ook op ‘n Saterdagaand, verwoes? Wie van die twee gaan op my losgelaat word? Ek hoop vir die hoedlose een. En ek kry hom. 

Konsensus oor die styl van die bloedjong Brad Pitt word verkry, en die knippery begin op Bon Jovi se Bed of Roses. Dit eindig met Bryan Adams se Please Forgive Me, wat my nogal verontrus laat. Nogtans is daar niks fout nie, en dit kos ‘n skamele honderd pesos, sowat R25. My stertjie waai.


El Nido bied meer as ‘n goedkoop haarsny. As bestemming word dit beskryf as die een plek in Filipyne wat ‘n moet is. En dit is. Die Skepper het met besonder baie aandag aan die Palawan-kus, waar El Nido geleë is, gewerk. Langsaam, talmend, en toe tevrede elders aangegaan. Alle clichés om mooi natuurtonele te beskryf is hier uitgedink. 


El Nido lê op die kromming van ‘n natuurlike hawe tussen twee dolomietkoppe. Die deel van die dorpie naaste aan die hawe is besig. Want strome toeriste vleg in die paar nou straatjies daar naby, tussen driewiele en motorfietse. Orals is aanbiedings vir boottoere en motorfietshuur, restourante te kies en te keur en blyplekke. So tussenin is daar miskien ‘n herstelplek vir motorfietse, ‘n winkel, ‘n masseersalon of ‘n haarsnyhok. Toerisme is die wese van die dorpie en die dorp se permanente inwoners woon verder weg van die toeristekern. Pryse is ook oor die algemeen effens hoër as wat ons voorheen gesien het. 


Juliemaand is nie die beste maand om El Nido te besoek nie want dit reën meer in dié een maand as in die hele seisoen oor Windhoek. Soms reën dit sommer tweemaal op een dag, en snags ook. El Nido is ook nie die beste plek op aarde om ‘n i-foon te laat herstel nie, leer ons. My Lief se i-foon wil skielik nie meer laai nie, selfs na verskeie toetse met ander kabels en kragproppe. Ons doen ‘n hartoorplanting op my ou Samsung en bêre vir eers die dame totdat ons haar kan laat regmaak. 


Ten spyte van die moontlikheid van reën, besluit ons om ‘n boottoer te doen. Teen R300 per persoon, met ‘n middagete en snorkelgerei ingesluit, is dit goeie waarde vir geld. Ons kry oorgenoeg snorkeltyd by al die plekke waar ons anker gooi en trotseer gelukkig net ‘n snuifreëntjie. Die gewilde stoppe is die plekke waar almal stop. Daar is GoPros en selfiestieks in alle kleure, sommige kameras reageer op die stemme van hul base, en vir die meeste van die baie besoekers is die selffoto belangriker as die heiligmooi plekke waar ons stop. Geen foto kan eintlik die mooi van die onbewoonde eilandjies met dolomietkranse wat val tot in die see, uitgestrekte en weggesteekte strande gesoom met kokospalms, die kleur van die see, en koraaltuine onderwater met skole vis van allerhande soorte, groottes en kleur behoorlik oorvertel nie. Ons loop ‘n video op YouTube raak wat gemaak is deur The Geek and the Chick. Hierdie video vertel iets van die onbeskryflike natuurskoon van die Filipynse kus.

Kyk gerus daarna by http://youtu.be/lWo3i0OZBg4, jy sal ook wil kom. 


Op land lei die bewoners ‘n eenvoudige landelike bestaan. Ons huur ‘n poegie en ry bietjie rond, tussen ryslande, na afgeleë strande, deur klein boeredorpies. Langs die nat pad is daar hoenders, honde, bees, bokke en waterbuffels en twee manne wat met hul varke gaan stap het. Dis reënerig, en ons vermy die modderpaadjies. Terug by ons blyplek sit die kiekomaan en werk deur honderde kiekies om die bestes te kies. 


Later in die aand vra ek My Lief dat sy asseblief net moet kyk of ek nog my bril op het. Toe weet ek, ek ontspan nou rêrig. Dit het gebeur in El Nido.

Fotoverhaal

Port Barton toets die ware betekenis van die woordjie paradys. Die dorpie is vasgedruk tussen ‘n beenwit strand, gesoom met kokospalms en woudbedekte berge, op die kromming van ‘n baai. Dis ‘n klein dorpie. So klein dat daar nie eens ‘n bank is nie, en waar krag net beskikbaar is tussen halfses en halftwaalf saans.


Met hoogwater spoel die mak brandertjies tot teenaan die trappies van ons blyplek. Op ons stoepie is ‘n uitnodigende hangmat en so uit die hangmat kan ons kyk na een van die bote wat geduldig op ons wag om te gaan snorkel. Dis vreedsaam en stil hier. Kinders speel op die strand en ‘n paar vissermanne sluk ‘n Red Horse met die dag af.


Saam met ons op die snorkelboot klim ‘n Portugese en ‘n Belgiese paartjie. Die skipper en sy bootsman is ou hande en neem ons van die een idilliese plek na die ander om te snorkel. 


My kamera werk hard, maar ek weet dat geen kiekie regverdiging kan gee aan die hemelse mooi van hierdie stukkie skepping nie. Buitendien kan ek nie die onderwaterwêreld kiek nie, en ek kry al hoe meer spyt omdat ek nie daai GoPro aangeskaf het nie. En dat ek nog nie ‘n duikkursus gedoen het nie. 


Ons ry langs afgeleë ente kus. Hier en daar is ‘n vissersdorpie, nog kleiner as Port Barton. 


Vir middagete gooi ons anker op ‘n strand sonder naam. Skipper en Bootsman berei vir ons ‘n eenvoudige middagete voor. En so oor gebraaide vis, rys, groente en vars vrugte kom Portugal, België, Namibië en Filipyne al hoe nader aan mekaar. 



Was dit nou Ruiter in Swart wat my laat wonder of ek al voorheen die naam Port Barton gehoor het? Of het ek bloot vir Barberton met Port Barton verwar? Tog twyfel ek sterk of Ben Brand en sy perd Satan ooit gesoek het na boewe op die Palawan Eiland. Want hy sou nie boewe hier gekry het nie. Filipyne is goeie mense.


Maar as Ben Brand ooit in Port Barton was, sou ons seker vandag nog die nuutste uitgawe van Ruiter in Swart kon lees. Dalk in kleur. Die stories sou miskien flou gewees het, maar die mooi omgewing sou opgemaak het. Fotoverhale sou nie uitgesterf het nie. 

Belewenisse in Bohol

Normaalweg is ek redelik betroubaar met name onthou, maar ek moet bieg dat die Filipynse padkaart en bybelse geslagsregisters vir my ‘n groot uitdaging is. Ons roete uit Moalboal loop oor Alcantra, Ronda, Damanjug tot waar ons met ‘n veerboot ry na Tangil. Ons klim oor op ‘n bus, wat saam met ons op die boot was, en ry op land oor Guihulngan, La Libertad, Jimalud, Tayasan, Ayungon, Bindoy, Manjuyod, Bais, Tanjay, Amlan, San Jose tot in Dumaguete waar ons ‘n tweede veerboot neem tot in Tagbilaran. 

Filipynse dorpies lyk omtrent almal dieselfde. Min hoë geboue, besige strate met motorfietse, karre, jeepneys, driewiele, ‘n ooraanbod van smouse en stalletjies, en klein winkeltjies met groot advertensies. Daar is kerke en skole, en hope kinders in skooldrag. Netheid en ordelikheid is nie juis opvallend nie, daar is gewoonlik iewers vloeiende water met ‘n verdagte kleur en reuk, en iewers is daar konstruksie aan die gang. Min onderskeid in inkomste is sigbaar, die huise is basies, weelderigheid is skaars en woonbuurte verskil baie min van mekaar. Geen grense en heinings is sigbaar nie, tensy daar ‘n paar diere aangehou word. Dit lyk of eenvoud die groot gelykmaker is en alle Filipyne ‘n gelukkige, ongekompliseerde lewe lei. 


Totdat jy in ‘n toeristeplek beland. Dan is daar ingange na weelderige oorde bewapen met wagte, vlae en valhekke, besighede wat luid hul buitelandse bestuurstyl en eienaarskap aankondig en restourante wat europese, chinese en koreaanse spyskaarte aanbied. En die Filipyne bedien, net soos op die luukse passasiersbote. Flink, vriendelik en verdraagsaam. Eg Filipynse besighede is beperk tot nederige eetplekke met onopgesmukte dekor en basiese meubels, die verhuring van motorfietse, bootritte en driewiele. Orals is daar eienaarlose honde, sommige hongerder en minder versorgd as ander, en opvallend baie dragtige katte. Alona op Panglao Eiland is so ‘n toeristeplek. 

Bohol bestaan uit 75 eilande, waaronder Panglao en Bohol Eiland. Die twee lê styf teenaan mekaar met die stad Tagbilaran tussenin. Terwyl Panglao bekend is vir sy wit strande en gewilde duik- en snorkelplekke, is Bohol Eiland bekend vir besienswaardighede soos die Chocolate Hills, endemiese tarsiers (‘n tipe nagapie), die Loboc Rivier, inheemse mahoniewoude, rysterrasse en die stokou Katolieke Baclayon kerk. 


Die Chocolate Hills het niks met sjokolade te doen nie, maar is kalksteen-oorblyfsels van ‘n voormalige oseaanvloer. Soos die land gehef is en die eiland ontstaan het, is die kalksteenvloer netjies deur erosie opgesny en het daar honderde van die ewehoë, ronde koepels oorgebly. Die bruin kleur van die grond herinner aan sjokolade, vandaar die naam. 




Op pad na Carmen, die dorpie naby Chocolate Hills, ry ons deur rysvelde, mahoniewoude, digte stande van kokosneutpalms, oor die Loboc Rivier en verby die bewaringsgebied van die tarsiers. 
Met die ontstaan van die eiland het die tarsiers ook deur ‘n hele paar unieke evolusiesiklusse gegaan om aan te pas by die veranderende omstandighede op die eiland. Dié komiese diertjies slaap in die dag en maak hul groot oë net nou en dan oop, kyk mens vaak aan en klem die takkies dan stewiger vas om verder te slaap. Tarsiers was vir Steven Spielberg so oulik dat hy sy ET-karaktertjie daarop gebaseer het.

Ons besluit om die Panglao Eiland per motorfiets te verken. Geen vrae oor wettige rybewyse en valhems nie en daar gaat ons. Panglao is nie groot nie, omtrent 10km in sy lengte en omtrent 5km in sy breedte. Ons ry heeldag rond en besoek die talle afgeleë strande en ‘n grot waarin mense swem, bly weg van die privaatoorde en privaatwonings met duidelike Geen Toegang bordjies, ry deur kokosneutplantasies en klein gehuggies en swem met skemer by ‘n strand onder kranse waar ons die enigste mense is. 




Die aand eet ons by Trudy’s op Alona strand. Dis ‘n egte Filipynse spyskaart, die bier is koud, die pryse laag en ons voete is in die sand. Ons filosofeer oor die aakligheid van materialisme, die soeke na ‘n saliger lewe, die alewige gehunker na verandering, die bevredigende inspirasie van reis en avontuur, meedoënlose roetines en die gejaag na wind. 


Waar ons sit, loop baie voetgangers verby. Onder hulle is daar opvallend baie paartjies wat bestaan uit grys Europese mans met jong Filipynse meisies. Daar is ook baie verhongerde honde en katte om ons. Ons wonder oor respek, omgee, norme en verantwoordelikhede.

Een van die oumanne probeer sy Filipynse vangs beïndruk met “Stand by Me” oor ‘n mikrofoon. Die begeleiding probeer byhou, maar sy stem dwaal onbeheersd en roekeloos oor die note. Saam met baie ander gaste kyk ons liewer weg.
Ons wonder oor die grys manne met hul Filipynse meisies. Ons wonder oor die privaatoorde langs die beeldskone Filipynse kus. En ons wonder of die Filipyne vir altyd gaan vriendelik en verdraagsaam bly.