Relatiwiteit

Na ses maande op reis met rugsakke is dit tyd vir bestekopname.

Dit was ‘n besondere geseënde tyd. Geen terugslag of groot teëspoed nie, geen besering of ernstige siekte nie, geen groot verlies of diefstal nie. Ja, ek het wel ‘n ligte verkoue en ‘n loopmaag opgedoen, maar dit sou ek by die huis ook kon kry. En ek is besig om albei my groottoonnaels te verloor vanweë Rinjani, maar dis pynloos. Klink baie erger as wat dit is.

Wat was die beste? Onregverdige vraag. Teenvraag – wat is die kriteria?

Eintlik is ‘n vergelyking onvanpas. Elkeen van die lande het sy eie stel mooi herinneringe opgebou. Ons sal elkeen onthou oor sekere redes. En ons sal na elkeen kan terugkeer. Voor dan gaan ons eers probeer om by ander onbekende plekke op aarde uit te kom. Reis is om te ontdek, om te verken, om ‘n plek te ervaar. Nie eintlik om dit weer te besoek nie. En om te talm. Bietjie langer te vertoef, te beleef, om die plaaslike dinge te doen.

Waarskynlik het ons die gemiddelde ouderdom van rugsakreisigers wêreldwyd ‘n bietjie gelig. So ook die gemiddelde ouderdom van gaste in hostels en homestays. En saam met ander rugsakreisigers op busse en jimneys, driewiele, poegies, bote en oorslaaptreine het ons gesorg dat die gemiddelde ouderdom van hul tipiese passasiers effens klim. Nogtans het niemand ‘n wenkbrou gelig omdat ons aan die bokant van 50 is nie. Niemand het ons ge-oom of ge-tannie nie. Inteendeel, ons het nêrens Afrikaans gehoor nie. Ons het wel in Afrikaans stiltetyd gehou en met mekaar in Afrikaans gepraat. En geblog in Afrikaans. Maar dit was die enigste Afrikaans vir ses maande.

Dan was daar ook ‘n paar eerstes as Namibiërs: In Zhangjiajie, Guilin en Qindao en in verskeie ander plekke in China was ons waarskynlik die eerste Namibiese besoekers. In Coron het ons die tweede speldjie in Namibië op ‘n wêreldkaart gedruk (laat weet ons as jy dalk die eerste speldjie ingedruk het), en op die Kecil Perhentian in Maleisië het ons die eerste Namibiese spore getrap, so ook op Rinjani en twee van Indonesië se 17,000 eilande. Goed, as ons nie die eerste Namibiërs was nie, was ek waarskynlik die eerste een uit die suide van Namibië.

Ons het probeer om boek te hou van ons uitgawes, en ons het probeer om ons ervarings op te skryf. Ons kan raad gee, ons kan sekere goed aanbeveel en sekere goed afraai. Die bedoeling was nooit om ons inligting op te teken en as ‘n boek vol wenke te verkoop nie. Maar dis ook nie materiaal wat ek graag op skrif wil stel nie. Ervarings is afhanklik van persepsie, en die oorvertelling daarvan is bloot ‘n opinie. Twee mense kan dieselfde ding beleef en twee uiteenlopende stories daaroor vertel. Vir wie glo jy?

Hoekom het ons dan teruggekom? Oor klomp persoonlike redes. Familie is vir ons belangrik, en daar is ‘n paar dinge op hierdie front wat ons aandag nodig het. My 88-jarige pa het siek geword. Ons dogter wil trou. Ons seun wil universiteit toe gaan. Ons moes kies tussen voortreis of familie. En ons kies familie.

Miskien is dit ‘n geleentheid om suidelike Afrika opnuut te verken. Dis so ‘n wonderlike stukkie wêreld, hier onder ons neuse. Groot dele wat ons nog nie ken nie. En skielik wonder ek oor die betroubaarheid van die teks in my destydse Standerd 4 Aardrykskunde handboek. Waar is die mielie-vierhoek nou eintlik? Hoe wild is die Wildekus nou eintlik, of hoe groot is die Vaaldam regtig? Hoe lyk die Witwatersrand deesdae? Is die Vrystaat nogsteeds so plat? Waar begin en eindig die Karoo?

Op ons vlug met Ethiopian Airlines kyk ek na die verbeeldingryke fliek Interstellar. Ek gaan op ‘n reis deur ons kosmos, wat ek werklikheid noem. Konneksies tussen ons aarde en die uitspansel word gemaak, en die onderskeid tussen realiteit en denkbeeldigheid word vaag in ‘n spel van tyd, ruimte en swaartekrag. Soos alles ineen weef, word alles relatief – ‘n maand in die ruimte word etlike dekades op aarde; afstand, spoed en rigting word niksseggende verwysings; die effek van gewig en swaartekrag verdwyn. Die antwoorde op ons aardse omgewingsvraagstukke word in die heelal gesoek. Toekoms en hede raak deurmekaar, tyd word nie meer gemeet nie. Alles raak relatief, en alles hou verband met mekaar. En ek begin wonder – wanneer gaan die hede oor in die toekoms? Die antwoor is so vaag soos daai tyd net voordat jy aan die slaap raak. En soos in ‘n droom raak die onderskeid tussen my werklikheid en denkbeeldigheid relatief.

Dalk is reis ook so. Mens kry die antwoorde vir die uitdagings by die huis op ander plekke. Jou uitdagings word relatief, jy kyk na jou eie wêreld met ander oë. Ek waardeer weer die goed wat vir my vanselfsprekend geword het, ek raak weer opgewonde oor seldsaamheid en besondersheid.

Suidelike Afrika is so uitsonderlik mooi. Soveel verskeidenheid, soveel energie en soveel opwindende kontraste. Soveel kultuur en geskiedenis, soveel skoon lug en onbesoedelde omgewing, soveel minder mense. Soveel stilte, soveel kranse wat antwoord gee, soveel ongeskonde natuur.

Ja, daar is vuil op die ruit. Maar ons moet ‘n slag na die prentjie daarbuite kyk. En nie net na die vuil op die ruit bly staar nie. Die verskil tussen nou en die toekoms is relatief. Dalk is daar meer samehang as onderskeid, dalk maak dit sin om aan denkbeeldigheid aandag te gee. Dalk is ons drome nie so onwaarskynlik soos ons dink nie.

Eintlik is ons werklikheid so relatief.

Ons het gespring.

Vanuit werklikheid na onwaarskynlikheid. Miskien was dit dom en baie onverantwoordelik, maar dit was nie moeilik nie. En ons gaan nooit spyt kry nie.

img_0472

Advertisements

Kaskenades in Coron

Ricardo is sy naam. Skoongeskeer soos ‘n winkelpop, herinner hy my bietjie aan die beeldjies van die laggende buddah wat ons in China gesien het. Hy bied akkommodasie aan, teen ‘n onweerstaanbare afslag.

IMG_2343

Ons het pas met die boot uit El Nido in Coron aangekom en het nog nie blyplek nie. Ricardo se aanbod klink goed en ons word met bagasie en al in ‘n driewiel gebondel om die plek te gaan kyk.

IMG_2354

Die driewiel beur saam met ‘n malende massa van honderde ander driewiele en motorfietse tussen honde en voetgangers op die stukkende strate van Coron, bult op en bult af.  Soos ons saam met Ricardo in sy driewiel voortvleg, sien ons honderde vertoonborde verbyflits – oorgenoeg blyplekke om van te kies. Deesdae kyk ons met vraende oë na iets wat ‘n resort genoem word. Ook baie skepties na iets wat hotel, hostel, lodge, inn en gastehuis genoem word.

In Filipyne is daar geen duidelike maatstaf om tussen hierdie name te onderskei nie en die standaard wissel erg. Ligging is ook nie ‘n goeie maatstaf nie. Ons vereistes is ‘n gemaklike dubbelbed, met skoon beddegoed, ‘n eie, droë badkamer, wifi en lugreëling. Maar ons weet al dat een van hierdie vereistes ons mettertyd gaan teleurstel.

Waar gaan ons vanaand ons koppe neerlê?

IMG_2352

Ons kom tot stilstand in die besigste deel van die dorp, klim af en stap in ‘n gangetjie tussen verskeie huise deur, later op ‘n sementpaadjie oor die water, tot by die Sea Dive Resort. Die Sea Dive Resort is omring met lendelam, krotterige huise op stelte. Die resort staan eintlik in die see, op pilare.

Baie Filipynse huise (en resorts) staan so in die water, selfs op die see. Op pilare of stelte. Die huise is dikwels vas aan mekaar, met klein onveilige gangetjies tussenin. Ons kyk die Sea Dive Resort deur, kom ooreen oor die prys per nag en boek in.

Die eerste kamer in die Sea Dive Resort lyk goed, totdat ons sien dat daar ‘n nat kol teen die plafon is. Ons kry ‘n nuwe kamer. Met storttyd ontdek ons dat die warmwater in die nuwe badkamer nie warm is nie. Die volgende oggend trek ons in die derde kamer in. Lyk nie sleg nie en die warm water is wel warm. Maar ons is nie hier om die dag in die kamer deur te bring nie – ons doen een van die boottoere na die eilande.

IMG_2358

Die boottoer stel nie teleur nie. Afgesonderde strande, lieflike korale en baie visse, louwarm turkooisblou water, en natuurskoon wat jou asem wegslaan. Die kiekomaan bly bedrywig. Ons kajak bietjie, en lê weg aan ‘n lieflike middagete.

IMG_2366

Dan verder na waar ons kan snorkel oor een van die Japanese skeepswrakke van die Tweede Wêreldoorlog.

IMG_2393

Ons boot ry deur klowe met loodregte kranse wat duik tot in die see, die water is plat, warm en helder. En ons snorkel asof dit die laaste keer is.

IMG_2412

Dan na die Kayangan Meer waar ons ‘n eindelose uitsig op Coron het. Laaste stop is die Siete Pecados (sewe eilande?) waar ons weer snorkel. Net voor skemer is ons terug by ons blyplek.

IMG_2414

Hoewel ons resort op pilare in die see staan, en ons tussen krotte op ‘n wankelmoedige paadjie moet loop om by ons resort uit te kom, het ons toegang tot ‘n gawe restourant en dek. Die dek is ook al plek waar mens wifi het Wel, soms. Eintlik is die sein op sy sterkste tussen een en ses in die oggend wanneer die meeste gebruikers slaap.

IMG_2423

Nietemin, die dek is die volgende dag vir my ‘n toevlug, naby genoeg aan ‘n toilet. Een of ander tyd moes dit gebeur, en my tyd het gekom in Coron. Gelukkig bly die aanval sonder koors, naarheid en ontwatering. Dankie tog vir loperamiedhidrochloried wat hipermobiliteit in die dermkanaal inhibeer. Dis wat ek lees op die voubiljet in die pilleboksie. Ek sluk die klein pilletjies met groot geloof a fen hoop vir die beste.

Tussen die begin en die einde van die naweek is Saterdae nogal baie soos ‘n middelkind. Onopvallend en soms afgeskeep. Saterdae gaan maklik ongesiens verby met min om oor te rapporteer. Saterdae is nie so voor-op-die-wa soos Maandae, of so aandringerig soos Vrydae nie. Ook nie so voordoenerig soos Sondae nie.

In my lewe het ek egter geleer dat belangrike dinge op Saterdae kan gebeur. Die element van ‘n geyser sal byvoorbeeld ‘n Saterdag kies om die gees te gee. ‘n Garagedeur sal ook ‘n Saterdag kies om te breek.

Op ‘n Saterdag kry ek ‘n loopmaag en op ‘n Saterdag word die kansellasie van ons trip met die veerboot na Manila aangekondig. As gevolg van ‘n dreigende tropiese storm. Met heelwat ongerieflike gevolge. Nogtans lig ons die kenne, kyk op en maak planne. Maar op ‘n Saterdagnamiddag is die wifi nog luier en onbetroubaarder as ooit. En besprekingskantore om alternatiewe reëlings te help maak is toe.

Die enigste uitweg is om saam met ander passasiers lughawe toe te ry en ons name op ‘n waglys te plaas. Na ‘n uur of drie se gewag kry ons uiteindelik plek. Teen ‘n yslike prys. Toe al die stof gaan lê, kos die uurlange vlieg tussen Coron en Manila net soveel as ons vlug vanaf Manila oor Kuala Lumpur na Bali.

Behalwe vir die gebeurtenisvolle naweek in Coron sal ek Filipyne vir ‘n paar onverklaarbare teenstrydighede onthou. Ligging van plekkies soos Moalboal, Panglao, Port Barton, El Nido en Coron is onverbeterlik. Tog is daar min geboue in die dorpe waarvan die ontwerp of instandhouding my beïndruk het. Versorging is waarskynlik ‘n rare begrip in Filipyne. Eintlik stel die toestand van al die dorpies teleur. So baie geboue is vuil, verwaarloos of bloot net voos geleef. Krotte en paleise staan langsaan mekaar, sonder enige onvanpastheid. Oor die toestand van die strate is daar ewe min sorge. Die strate is ongelyk, nou en oorvol. Alles wat kan beweeg deel dieselfde straat tegelykertyd – mense, voertuie, honde, bokke en hoenders. En iewers slinger ‘n stroompie water met ‘n verdagte kleur en reuk.

Tog is daar altyd aaneenlopende verkeersvloei en geen ongeluk nie. Tog is die mense ongelooflik vriendelik en behulpsaam. Tog laat die Filipyne jou altyd welkom voel. Tog skep die totale prentjie ‘n eerlike, opregte gelatenheid, ‘n hartlikheid van omgee, deernis en belangstelling.

En dis hierdie mooi van Filipyne wat ek sal onthou.

El Nido

IMG_2321

Die keuse van ‘n haarkapper is een van die lastige uitdagings wat ‘n langtermyn reisiger een of ander tyd teëkom. Jou hare word langer, jy kyk minder gereeld in die spieël, dra meer gereeld ‘n kep, kom anders uit die water uit as gewoonlik en droog langer af na ‘n stort. Tot op ‘n dag wanneer jy besef dat ‘n haarsny nou onvermydelik is. Dan begin die groot soek na ‘n barbier wat kundig, betroubaar en inskiklik is, prys in ag genome. Dekor van die haarsalon is ‘n belangrike maatstaf, en so ook die haarstyl van die barbier. Ligging is minder belangrik.

Dis met groot agterdog wat ek op ‘n Saterdagaand, tussen agt en nege, onder luide aanmoediging van My Lief by ‘n haarsnyhok met grasgroen mure instap. Hok, want dit lyk soos ‘n tydelike skuiling.

Al die nodige wapens is egter netjies uitgestal, daar lê skêre van verskillende groottes, skeermesse met lemmetjies, verskeie borsels, poeier, doeke en lappe, spuitkannetjies, 3-in-One olie en Wahl-knippers. Die barbiere luister na musiek van ‘n wyle geleë. Op die muur is daar ‘n verbleikte foto van Brad Pitt, ook van ‘n wyle geleë, en fotos van ander onbekende manne, een met maanhare en ‘n ander een met ‘n kwêvoëlkuif. Beide barbierstoele is selfgemaak, gemonteer op ‘n ou lorrierim as voetstuk, en witgeverf. Die sitplekke is voos gesit; hierdie manne moes al honderde koppe onder hulle hande gehad het. Haresny is hul forté, daarom is daar geen sjampoemeisies, geen wasbakke, geen haardroeërs, geen tydskrifte.

Op die bankie waar ek my beurt afwag, bestudeer ek die twee barbiere. Albei lyk vaardig, maar dit pla my dat die een ‘n hoed ophet. Kan dit wees dat hy ‘n mislukte kleur-eksperiment wegsteek, of het die ander barbier dalk sy haredos, ook op ‘n Saterdagaand, verwoes? Wie van die twee gaan op my losgelaat word? Ek hoop vir die hoedlose een. En ek kry hom.

IMG_2158

Konsensus oor die styl van die bloedjong Brad Pitt word verkry, en die knippery begin op Bon Jovi se Bed of Roses. Dit eindig met Bryan Adams se Please Forgive Me, wat my nogal bekommerd laat.

Nogtans is daar niks fout nie, en dit kos ‘n skamele honderd pesos, sowat R25. My stertjie waai.

IMG_2153

El Nido bied egter meer as ‘n goedkoop haarsny. As bestemming word dit op elke denkbare brosjure of toerisme-artikel beskryf as die een plek in Filipyne wat ‘n moet is. En dit is. Die Skepper het met besonder baie aandag aan die Palawan-kus, waar El Nido geleë is, gewerk. Langsaam, talmend, en toe tevrede elders aangegaan. Alle clichés om mooi natuurtonele te beskryf is hier uitgedink.

IMG_2188

El Nido lê in die buik van ‘n natuurlike hawe, tussen twee dolomietkoppe. Die deel van die dorpie naaste aan die hawe is besig. Want strome toeriste vleg in die paar nou straatjies daar naby, tussen driewiele en motorfietse.

IMG_2289

Orals is aanbiedings vir boottoere en motorfietshuur, restourante en blyplekke te kies en te keur. So tussenin is daar miskien ‘n herstelplek vir motorfietse, ‘n winkel, ‘n masseersalon of ‘n haarsnyhok. Toerisme is die wese van die dorpie en die dorp se permanente inwoners woon verder weg van die toeristekern. Pryse is ook oor die algemeen effens hoër as wat ons voorheen gesien het.

IMG_2282

Juliemaand is nie die beste maand om El Nido te besoek nie want dit reën meer in Julie as in die hele seisoen oor Windhoek. Sommer tweemaal op een dag, en snags ook.

IMG_2291

El Nido is ook nie die beste plek op aarde om ‘n I-foon te laat herstel nie, leer ons. My Lief se I-foon wil skielik nie meer laai nie, selfs na verskeie toetse met ander kabels en kragproppe. Ons doen ‘n hartoorplanting op my ou Samsung en bêre vir eers die Aai-foon totdat ons haar kan laat regmaak.

IMG_2201

Ten spyte van die moontlikheid van reën, besluit ons om ‘n boottoer te doen. Teen R300 per persoon, met ‘n middagete en snorkelgerei ingesluit, is dit goeie waarde vir geld.

Ons kry oorgenoeg snorkeltyd by al die plekke waar ons anker gooi en trotseer gelukkig net ‘n snuifreëntjie. Die gewilde stoppe is die plekke waar almal stop.

IMG_2273

Daar is GoPros en selfiestieks in alle kleure, sommige kameras reageer op die stemme van hul base, en vir die meeste van die baie besoekers is die selffoto belangriker as die heiligmooi plekke waar ons stop. Geen foto kan eintlik die mooi van die onbewoonde eilandjies met dolomietkranse wat val tot in die see, uitgestrekte en weggesteekte strande gesoom met kokospalms, die kleur van die see, en koraaltuine onderwater met skole vis van allerhande soorte, groottes en kleur behoorlik oorvertel nie.

Ons loop ‘n video op YouTube raak wat gemaak is deur The Geek and the Chick. The Geek het met ‘n kamera in die lug gespeel, terwyl The Chick op die grond poseer. Nogtans vertel die video iets van die onbeskryfbare natuurskoon van die Filipynse kus.

Kyk gerus daarna by http://youtu.be/lWo3i0OZBg4, jy sal ook wil kom.

Ons snorkel en ons kajak. Ons swem en ons lê weg aan die vars seekosse. Hoe kan twee doodgewone, gemiddelde mense soveel lekker hê?

IMG_2212

Terug by ons blyplek, word ons wakker uit die droom. Ons besef dat nie alle Filipyne van die see leef nie en die meeste eintlik ‘n eenvoudige landelike bestaan voer.

Ons huur ‘n poegie en ry bietjie rond, tussen ryslande, na afgeleë strande, deur klein boeredorpies.

IMG_2315

Langs die nat pad is daar hoenders, honde, bees, bokke en waterbuffels en twee manne wat met hul varke gaan stap het. Dis reënerig, en ons vermy die modderpaadjies.

IMG_2304

Terug by ons blyplek sit die kiekomaan en werk deur honderde kiekies om die bestes te kies.

Later in die aand vra ek My Lief dat sy asseblief net moet kyk of ek nog my bril op het. Toe weet ek, ek ontspan nou rêrig. Dit het gebeur in El Nido.

Fotoverhaal

Port Barton toets die ware betekenis van die woordjie paradys. Die dorpie lê op die kromming van ‘n baai aan die westekant van Palawan Eiland, vasgedruk tussen ‘n beenwit strand en ‘n woudbedekte bergreeks. Die strand is gesoom met wiegende kokospalms en die water is badwarm, helder en kalm. Port Barton is ‘n klein dorpie. So klein dat daar nie eens ‘n bank is nie, en waar krag net beskikbaar is tussen halfses en halftwaalf saans.

IMG_2140

Met hoogwater spoel die mak brandertjies tot reg teenaan die trappies van ons blyplek. So, uit die hangmat op ons stoepie, loer ons na een van die bote wat geduldig op ons wag om môre te gaan snorkel.

IMG_2087

Dis vreedsaam en stil hier. Kinders speel op die strand en ‘n paar vissermanne sluk die dag af met ‘n Red Horse. Verder weg by die Purple Turtle nooi Reggae klanke die klante nader.

IMG_2090

Saam met die nuwe dag klim ons en ‘n Portugese en ‘n Belgiese paartjie op die snorkelboot. Die skipper en sy bootsman is ouhande en neem ons van die een idilliese plek na die ander om die wonders van die onderwaterwêreld te verken.

IMG_2126

My kamera werk oortyd, maar ek weet dat geen kiekie regverdiging kan gee aan die hemelse mooi van hierdie stukkie skepping nie. Buitendien kan ek nie die wonders van die onderwaterwêreld kiek nie, en ek kry al hoe meer spyt omdat ek nie daai GoPro aangeskaf het nie. En dat ek nog nie ‘n duikkursus gedoen het nie.

IMG_2092

Ons ry langs afgeleë ente kus. Hier en daar is ‘n vissersdorpie, nog kleiner as Port Barton.

IMG_2112

IMG_2095

Vir middagete gooi ons anker op ‘n strand sonder naam. Skipper en Bootsman berei vir die honger snorkelaars ‘n eenvoudige middagete voor. En so oor gebraaide vis, rys, groente en vars vrugte raak twee Portugese, twee Belge, twee Namibiërs en twee Filipyne bondgenote in die vreemde.

IMG_2121

IMG_2114

Was dit nou weer Ruiter in Swart wat my laat wonder of ek al voorheen die naam Port Barton gehoor het? Of het ek bloot vir Barberton met Port Barton verwar?

Tog twyfel ek sterk of Ben Brand en sy perd Satan ooit gesoek het na boewe op die Palawan Eiland. Want hy sou nie boewe hier gekry het nie. Filipyne is goeie mense.

IMG_2083

Maar as Ben Brand ooit in Port Barton was, sou ons seker vandag nog die nuutste uitgawe van Ruiter in Swart kon lees. Dalk in kleur. Die stories sou miskien flou gewees het, maar die mooi omgewing sou opgemaak het.

Fotoverhale sou nie uitgesterf het nie.

Sjokolade, musiek en ‘n minnesanger

Normaalweg is ek betroubaar met name onthou, maar ek moet bieg dat die geslagsregisters in die Bybel en die Filipynse padkaart vir my ‘n groot uitdaging is. Ons roete uit Moalboal loop oor Alcantra, Ronda, Damanjug tot waar ons met ‘n veerboot ry na Tangil. Ons klim oor op ‘n bus, wat saam met ons op die boot was, en ry op land uit Guihulngan oor La Libertad, Jimalud, Tayasan, Ayungon, Bindoy, Manjuyod, Bais, Tanjay, Amlan, San Jose tot in Dumaguete waar ons ‘n tweede veerboot neem tot in Tagbilaran.

IMG_2018

Filipynse dorpies lyk almal dieselfde. Min hoë geboue, besige strate met driewiele, karre, motorfietse, jeepneys, ‘n ooraanbod van smouse en stalletjies, en klein winkeltjies met groot advertensies. Daar is kerke en skole, en hope kinders in skooldrag. Netheid en ordelikheid is nie juis opvallend nie, iewers vloei water met ‘n verdagte kleur en reuk, en iewers is daar konstruksie aan die gang.

IMG_2076

Onderskeid in inkomste is moeilik sigbaar, die huise is basies, weelderigheid is skaars en woonbuurte verskil baie min van mekaar. Geen grense en heinings is sigbaar nie, tensy daar ‘n paar diere aangehou word. Dalk is eenvoud die groot gelykmaker en dit lyk of alle Filipyne ‘n ongekompliseerde, salige lewe lei.

Totdat jy in ‘n toeristeplek beland. Dan is daar ingange na weelderige oorde, bewapen met wagte, vlae en valhekke; besighede wat luid hul buitelandse bestuurstyl en eienaarskap aankondig en restourante wat europese, chinese en koreaanse spyskaarte aanbied. En die Filipyne bedien, net soos op luukse passasiersbote op die Middellandse See of tussen die Karibiese Eilande. Flink, vriendelik en verdraagsaam. Eg Filipynse besighede is beperk tot nederige eetplekke met onopgesmukte dekor en basiese meubels, verhuring van poegies, bootritte en driewiele. Orals is daar eienaarlose honde, sommige hongerder en minder versorgd as ander, en opvallend baie dragtige katte.

Alona op Panglao Eiland is so ‘n toeristeplek.

IMG_2044

Bohol bestaan uit 75 eilande, waaronder die kleiner Panglao en die groter Bohol Eiland. Die twee lê styf teenaan mekaar met die stad Tagbilaran tussenin. Terwyl Panglao bekend is vir sy wit strande en gewilde duik- en snorkelplekke, is Bohol Eiland bekend vir aantrekkings soos die Chocolate Hills, endemiese tarsiers (‘n tipe nagapie), die Loboc Rivier, inheemse mahoniewoude, rysterrasse en die stokou Katolieke Baclayon kerk, wat uit die Spaanse tydperk dateer.

IMG_2038

Die Chocolate Hills het niks met sjokolade te doen nie, maar is kalksteen-oorblyfsels van ‘n oer- oseaanvloer. Soos die land gehef is en die eiland ontstaan het, is die kalksteenvloer netjies deur erosie opgekerf en het daar honderde eenderse en ewehoë, ronde koepels oorgebly. Die bruin kleur van die heuwels herinner aan sjokolade, vandaar die naam.

IMG_2010

Op pad na Carmen, die dorpie naby Chocolate Hills, ry ons deur rysvelde, mahoniewoude, digte stande van kokosneutpalms, oor die Loboc Rivier en verby die bewaringsgebied van die tarsiers.

IMG_2004

IMG_2036

Met die ontstaan van die eiland het die tarsiers ook deur ‘n hele paar evolusiesiklusse gegaan om aan te pas by die veranderende omstandighede. Dié komiese diertjies slaap in die dag en maak hul groot oë net nou en dan oop, kyk mens lomerig aan en klem die takkies dan stewiger vas om verder te slaap. Tarsiers was vir Steven Spielberg so oulik dat hy sy ET-karaktertjie daarop gebaseer het.

IMG_1992

Ons besluit om Panglao per motorfiets te verken. Geen vrae oor wettige rybewyse en valhems nie en daar gaat ons. Panglao is nie groot nie, so 10km in sy lengte en omtrent 5km in sy breedte. Ons ry heeldag rond en besoek afgeleë strande en ‘n grot waarin mense swem, bly weg van privaatoorde en -wonings met duidelike Geen Toegang bordjies, ry deur woude en kokosneutplantasies en klein gehuggies tussenin.

IMG_2053

IMG_2061

Teen skemeraand soek ons ‘n swemplek, en kry een op ‘n strand waar ons die enigste mense is.

IMG_2082

Die aand eet ons by Trudy’s Bar op die Alona strand. Dis ‘n egte Filipynse spyskaart, die bier is koud, die pryse laag en ons tone in die sand. Ons filosofeer oor die aakligheid van materialisme, die soeke na ‘n saliger lewe, die alewige hunker na verandering, die bevredigende inspirasie van reis en avontuur, meedoënlose roetines en die doellose gejaag na wind.

IMG_2047

Waar ons sit, loop baie voetgangers verby. Onder hulle is daar opvallend baie paartjies wat bestaan uit grys Europese mans met jong Filipynse meisies. Daar is ook baie verhongerde honde en katte om ons. Ons wonder oor respek, omgee, norme en verantwoordelikhede.

Een van die oumanne neem die mikrofoon by die strandorkes oor en probeer sy Filipynse vangs beïndruk met Stand by Me. Die orkes probeer byhou, maar Casanova se stem dwaal onbeheersd en roekeloos oor die note. Saam met baie ander gaste kyk ons liewer anderpad. Die see is mooi vanaand, en ons staar sommer net na die lustelose brandertjies.

Ons wonder oor die grys manne met hul Filipynse meisies. Ons wonder oor die privaatoorde langs die beeldskone Filipynse kus. En ons wonder hoe die Filipyne dit regkry om so vriendelik en verdraagsaam te wees.

Die kitaarmakers

Vanaf Kota Kinabalu uit Maleisië vlieg ons na Manila in Filipyne met Air Asia. Op die lughawe hoor ons, tot ons otnugtering, dat ons bewys van ‘n uitvliegkaartjie moet hê. En net daar moet ons kaartjies koop. Die slegste hiervan is dat ons nou ‘n vaste datum het, wat beteken dat ons skielik ‘n program het. Program klink vir my soos ‘n beplande ding, amper soos ‘n konsert of ‘n vakansie. En ons is nie met konsert of vakansie nie.

Uit Manila vlieg ons na Cebu eiland, kry blyplek en gaan slaap. Ons besluit om die volgende dag Cebu City eers bietjie te verken. Dit reën buitendien.

Cebu is ‘n stokou plek. Maar dis bedrywig. Die sypaadjies is nou, dis digbebou en daar is vreeslik baie mense op straat. Ten spyte van die triestige weer.

IMG_1838

Meeste geboue is verslete en voos geleef. Ons vleg tussen markte en smouse, onder sambrele en afdakke, tussen driewiele en jeepneys, deur en om plasse water, in holgeryde strate.

IMG_1847

Ferdinand Magilaan is deur die Spaanse regering opdrag gegee om rondom die wêreld te vaar met ‘n boot. Op sy tog land hy in Cebu, iewers in 1521.

Ferdinand en sy manskappe het op daai stadium genoeg gehad van ‘n skommelende seilboot, slegte kos en vaal geselskap en besluit om onbepaald anker te gooi in hierdie deel van die wêreld. Ferdinand en sy manne se pad kruis met ‘n paar aangename Filipyne, hulle maak pelle en besluit om te bly. Op hul aanbeveling word die Spaanse vlag in Cebu gehys. Cebu is ‘n veilige, strategiese hawe en die Spanjaarde bou ‘n fort. In ‘n driehoekformaat. En hys hulle vlag.

IMG_1851

Spanjaarde is goeie Katolieke en begin die heidene bekeer.

Kerke word gebou en die Filipyne word gedoop, getrou en begrawe. Die kerstening het ‘n rimpeleffek, meer kerke word gebou en Cebu en nog ander Filipynse eilande word Rooms Katoliek. Die pous is tevrede. Magelaan se kruis word ‘n belangrike simbool vir die christene van die Filipyne en staan vandag netjies bewaar onder ‘n koepel op ‘n plein, waar dit daagliks deur duisende besoek word.

IMG_1858

Amper vyfhonderd jaar later is die godsdienstigheid van die Filipyne nogsteeds moeilik om mis te kyk. Danksy Magelaan en sy manne. Orals staan daar kerke en katedrale, van die oudste amper vyfhonderd jaar oud.

IMG_1855

Bybelversies en verwysings na bybelversies is op die mure van skole, op die Jeepneys, op plakkate, in die busse, oral. En daar is kerke, kerkskole en bybelskole.

Die godsdienstigheid gee die Filipyne ‘n opvallende eerlikheid – geen pretensie, geen verweer, soos Francois van Coke en Karen Zoid sing. Wat jy sien is wat jy kry. Openhartig. Vriendelik en opreg belangstellend. Wil graag help. Onopgesmuk. Eenvoudig en nederig.

IMG_1832

Die Jimneys raak ons manier van vervoer – die opwindenste, mees bevredigende manier van openbare vervoer denkbaar.

Uitbundig en warmbloedig soos Spanjaarde mos maar is, het die Spanjaarde ook die Filipyne geleer om partytjie te hou en musiek te maak. So raak die Spanjaarde en die Filipyne ook al hoe aantrekliker vir mekaar. Verhoudings ontwikkel en paartjies word meer as vriende.

Ewe vertrouelik vra een van die Spanjaarde toe op ‘n mooi aand vir sy Filipynse musiekpelle of iemand sy kitaar kan regmaak. Of miskien ‘n nuwe kitaar kan maak. Behulpsaam soos die Filipyne maar is, begin van hulle sommer self om aan die kitare te werk. Maar dit bly nie net by die herstel van kitare nie. Gou-gou begin hulle nuwe kitare vir die Spanjaarde maak.

IMG_1904

Blykbaar word die kitare vandag nog gemaak, deur dieselfde families wat dit vyfhonderd jaar terug gemaak het. Op dieselfde persele, op dieselfde manier. Ons hoor van die kitaarstorie en besluit om te gaan kyk.

Eers vra ons rond of iemand daarvan weet. Ons speurtog lei ons tussen eenvoudige huise in, verby werwe met spelende kinders, honde, hoenders en bokke.

IMG_1899

Almal wil help, maar kan nie. Totdat ons ‘n geduldige, vriendelike driewiel-eienaar raakloop.  Hy neem ons met sy ryding dieper die woonbuurte in. Die strate is vol van ander driewiele, voetgangers en Jeepneys. Op elkeen van die rygoed is daar ‘n bybelversie. Een met Psalm 91:11 op die voorruit gaan ‘n ander een met Jeremia 29:11 op die agterruit verby. Ons ry in God Bless Our Way. Ons weet ons is veilig.

IMG_1900

Die kitaarfabrieke sit naby aan mekaar in dieselfde straat. Kitaarstraat. In ‘n onopvallende buurt.

En die kitare word vandag nog deur dieselfde families gemaak, wie dit vyfhonderd jaar terug gemaak het. Op dieselfde persele, op dieselfde manier.

IMG_1914

Behalwe die ontvangs en ‘n kantoor is daar niks modern aan die fabrieke nie. Werkers wat met eenvoudige werktuie op ‘n ry langs mekaar onder ‘n lang afdak sit.

IMG_1910

Elkeen doen net ‘n deeltjie. Sommige saag, ander werk met beitels, een gom, die ander een klamp dié gomdele met bamboesknypers vas, een skuur, een poleer, en so aan.

Sedert die koms van die Spanjaarde maak Filipyne só kitare. Op dieselfde manier, met die hand en met eenvoudige toerusting.

IMG_1913

Vaardigheid bly in die familie en word van geslag tot geslag oorgedra. Pa en seun sit op dieselfde produksielyn. Met radioklanke as geselskap.

IMG_1905

Chet Atkins het my bekend gestel aan die kitaar. Chet was ook bekend as Meneer Kitaar omdat hy so bedrewe was op die snare. Sy vriend Floyd Cramer was ewe knap op klavier. Chet en Floyd se uitgeknipte, skoongeskeerde gesigte was effens verlore op die geel agtergrond van die omslag van hul langspeelplaat en ek het nogal gewonder hoe hul instrumente moes gelyk het. Chet was ‘n ietwat onderskatte musikant. En ek het eintlik nooit weer van hom gehoor nie, totdat Mark Knopfler, Dire Straits se man, hom eendag in 1990 genooi het om saam musiek te maak. Saam prewel en tokkel hulle Poor Boy Blues op hul album, “Neck and Neck”. Meneer Kitaar is in 2001 oorlede maar hy sou beslis die Filipynse kitare kon waardeer, nes ek.

Na ons kuier by die kitaarmakers van Cebu gryp ons weer die driewiel, terug na ons blyplek toe.

IMG_1920

Cebu eiland is ‘n lang maer eiland. Soos ons uit die digbewoonde dele van Mactan, LapuLapu en Cebu City beweeg, raak dit net mooier en mooier. Die bus kronkel moeisaam tussen al die verkeer, hoër op met die middellande totdat ons weer begin afdaal na die weskus. Ons volgende bestemming is Moalboal.

IMG_1861

Moalboal is mooier as sy naam. Duikers van regoor die wêreld dink ook so. Hier is hope duikskole, ingeryg tussen die Panagsama strand en ‘n onduidelike grondstraatjie. Tussen die duikskole is daar restourantjies en blyplekke ingedruk.

IMG_1956

Ons geniet ‘n koue goue op die stoep van ‘n restourant wat aan ‘n afgetrede Duitser behoort. Die uitsig is onverbeterlik. Jawohl, maak vol! Môre gaan ons snorkel.

Jawohl

Onthou die naam Quo Vadis. Gawe klomp jong mense. Ons vra vir inligting oor snorkel en die huur van toerusting. Hulle nooi ons sommer saam op hul boot Smiling Star. Voordat jy kan sê “duik”, sit ons.

IMG_1940

Saam met die duikers val ons in die water. Behalwe die gebruiklikes, sien ons klomp nuwe soorte visse en korale. Ons swem saam met drie seeskilpaaie. En saam met miljoene sardyne wat in ‘n vormlose formasie saambondel. Die bondel stulp uit, krimp ineen, swenk weg, verdeel en omsingel ons. Ons snorkel totdat ons oumensvelle op ons tone het.

IMG_1960

Daardie aand wonder ek of daar in die hemel ook wit strande met piesangbome en kokosneute sal wees. Tropiese vissies van allerhande kleure, korale en lou turkooisblou waters. Seeskilpaaie en sardyne. En Filipynse kitare.