Opus magnum

Daar is iets heiligs aan koormusiek. Veral op ‘n Sondagoggend, wanneer die dag nog jonk en die week nog vars is. Asof die lewe oorbegin. Jy nog ‘n kans kry. En as ek die volume oopdraai en die skuifdeure oopmaak, kom die eerste sonstrale saam met die geure van die tuin in, sien ek nuwe blomme raak, en smaak die eerste koppie koffie lekkerder as gewoonlik. 

Dalk was dit Fanie Smit se program voor die oggenderediens op die radio wat ‘n vroeë, onbewuste waardering vir koormusiek by my gevestig het. Fanie se stem en saaklikheid het respek afgedwing. Hy het breedvoerig verduidelik van die Walliese Mannekoor en die Mormoonse Tabernakelkoor, uitgewy oor elke komponis se lewe, woorde gebruik soos opus en majeur, en dan ‘n gedeelte van die oorspronklike beryming vertaal in keurige Afrikaans. Byna elke snit het hy afgesluit met ‘n saaklike “Dit was die beroemde … met hul vertolking van …”
Naas Fanie Smit het die tannies van die skoolkoor ook ‘n vormende rol in my lewe gespeel om koormusiek te waardeer. Hierdie tannies was bedrewe agter ‘n klavier, het my geleer van aksent en toon, hoe om dees en tees uit te spreek, en kon hulle monde besonder groot rek sonder om ‘n enkele klankie te laat uitkom. En hulle het my geleer van oogkontak, orde en toewyding.
Nie een van die skoolkore waarvan ek deel was, het ooit groot hoogtes bereik nie. Al het ek klavier geneem, het ek ook nooit verder as “Liewe maan” gevorder nie. Ek is ook nooit raakgesien as beleggingsmateriaal vir die Drakensbergse Seunskoor nie. My kennis van koormusiek, en eintlik klassieke musiek, het ook ontstellend min gebly. Ek raak maklik deurmekaar met die style, die tydperke en die komponiste van koormusiek. Al weet ek darem dat ‘n stukkie Orff destyds ingespan is om Old Spice te adverteer.
Nogtans beweeg koormusiek en klassieke musiek my. Dit maak my siel lig. Beswym my effens. Neem my gedagtes na waters waar rus is, laat my sweef na groen weivelde. 
Koormusiek het ook baie gehelp om by my ‘n liefde vir ander musiek te kweek. Al kan ek geen instrumente speel nie, en sukkel ek nog elke keer om middel C op die klavier te kry, is ek versot op musiek. En so terloops, is daar al ooit musiek mooier as Vivaldi se Lente geskryf?
Musiek laat my alledaagse dinge opnuut waardeer, kry my gou-gou in ‘n ander bui, en verskaf partymaal net genoeg vonk om ‘n besluit te neem. Musiek het ook ‘n manier om in my geheue vas te brand – ek kan byvoorbeeld nog die plek en reuk onthou toe ek Abba se I have a dream die eerste keer gehoor het. 
Musiek laat my ook peins. 
Onlangs is ons Brandberg toe, deur die Messum krater skuins agter Hentiesbaai. Terwyl ons tussen die verskrompelde welwitschias op die kaal Namibvlaktes ry, sweef die klanke van Dire Straits se Local Hero in die kajuit. En toe kry eenvoud nog ‘n betekenis by, vir my altans.
Namibië het kol-kol reën gehad, maar groot gedeeltes van die Dorsland is nog horingdroog. Die tekens is sleg – April en Mei is nie normaalweg goeie reënmaande nie. Ons ry om te gaan kuier by familie. Hulle het reën gehad en is bitter dankbaar daarvoor. Op pad daarheen lyk dit plek-plek droewig. Ons luister na David Kramer se Hemel en Aarde. Hy sing van die Verlosser en ‘n gebroke verbond. Oor droogte, oor kos sonder geur, oor ‘n afgeskeepte aarde, oor evolusie, en oor Oom Kallie. David se musiek is hartseer, eenvoudig, en diep. Gepas vir die oomblik. 
Saam met David wonder ek ook waarom ons vergeet om te waardeer. Hoekom wil ons so graag skel en stry? Hoekom skeep ons so maklik af? Hoekom is die mensdom so dom, dom, dom, dom?

Advertisements

Goue sterretjie

Ons sien hom die eerste maal Saterdagoggend. Tussen die parkeerarea en die winkels stap hy ons tegemoet, groet vriendelik in Afrikaans en verduidelik iets oor lekker kos, veral die potjie. Ons teruggroet is ontwykend, en ons neem gemaak-beleefd die pamfletjie wat hy uitdeel. ‘n Vinnige kykie is genoeg om ‘n vroegtydige nee te formuleer en die pamflet word in die rooi handsak gebêre, saam met lipstiffie, tissues, beursies, selfone, sleutels, ‘n potjie room, ‘n leë brilhuisie en ‘n pen. En ons stu voort na die veilige beskutting van die inkopietempel, bewaar teen die karwagte, smouse en bedelaars daar buite.

Sondagmiddag, in min of meer in dieselfde omtes, is ons op soek na ‘n draairoomys. En so al lekkende en suiende, dwaal ons doelloos rond. Verby die eetplek wat die man gister aan ons adverteer het. Hy en nog iemand staan voor die eetplek. Hy kom vorentoe en groet weer beleef: “Môre Meneer. Môre Mevrou. Ons het lekker kos.” Hierdie keer talm ons om bedagsaam te luister. Hy slaan oor in Engels en begin verduidelik wat ons op die spyskaart van die eetplek kan verwag. Dan stop hy, en sê skielik: “Maar ek ken julle mos! Julle bly hier naby. Ek is Petrus.”

Ek sien hoe die sjokoladedop op my roomys in glibberige plate verdeel, amper soos Alfred Wegener se teorie oor die drywing van die kontinente. Terwyl my tong die kontinente onder beheer probeer kry, bely ek, ja ons woon hier naby. Maar hoe ken hy vir ons? In sy twintigs, netjiese haarstyl, omtrent my lengte, en ‘n klein goue sterretjie op sy een voortand. Vinnig gaan ek deur die leggers van my geheue: Was hy ‘n student? Dalk iewers ‘n kollega? Of dalk deel van ‘n span werkers by die huis? 
Genadiglik begin Petrus verduidelik dat hy eendag desperaat by ons huis aangeklop het op soek na ‘n werkie. Ek was buite doenig, en het toe gevra dat hy die kar moet was en my bietjie moet help met tuinwerk. Vaagweg begin ek onthou. Sy Engels was beroerd, sy Afrikaans het bestaan uit “Meneer”. Maar Petrus vertel nou in vlot Engels dat hy my gesprek met hom onthou. 
Hy was jonk, maar gewillig om te luister. Ons het vir hom ‘n goeie woordjie gedoen by ‘n kontrakteur en hy het die geleentheid aangegryp. Na ‘n paar projekte op verskillende plekke in die land het hy ingeskryf om sy ambag te begin doen tot in sy tweede jaar. Toe raak die werk skaars, en sy geld skraps. En hy begin werk as ‘n kelner by die eetplek. Sodra hy weer genoeg geld het, gaan hy weer verder studeer. 
Petrus is diep dankbaar. Hy wou al lankal vir ons dankie gesê het, maar hy het my nommer verloor. Nou sê hy maar dankie. Vir een enkele gesprek. Die gesprek wat genoeg vonk gegee het om sy lewe in ‘n rigting te kry. Hy is vasberade om sy ambag te voltooi, en hy sal eendag vir my graag sy sweiswerk wil wys.
Ons staan stom. Die kontinente op my roomys is totniet, en so ook my woorde.
As mens vorentoe kyk, weet jy nooit hoe groot of hoe duidelik die spore is wat jy agterlaat nie, besef ek. 
En in hierdie tye is dit so belangrik om vorentoe te kyk. 

Liewe Pa

Liewe Pa

Die Kaap is nogsteeds droog. Kapenaars bid vir reën, al is die Kaap ‘n winterreënvalstreek. Hulle bid ook dat Dag Zero nie moet kom nie, maar hulle bid nie vir beter beplanning nie. Hulle spaar darem baie water en die meeste het aangepas by die werlikheid dat water ‘n beperkte hulpbron is. Nou het hulle ook opgaartenks, waterslimtuine, kleiner toiletbakke en hulle hergebruik ook nou gryswater. En Kapenaars praat nou ook van waterherwinning, storing van water ondergronds en die ontsouting van seewater. Ons Dorslanders ken hierdie dinge en kan vir die Kapenaars baie nuttige truuks hieroor leer, maar snaaks genoeg, hulle vra nie ons hulp nie.

Zuma is weg. Uiteindelik. Nogal op Valentynsdag. Daai dag gaan nou glo Verlossingsdag genoem word. Die Rand het skielik begin sterker word, en daar waai ‘n nuwe wind van hoop en verwagting deur suidelike Afrika. 

Maar kom ek begin by die begin.

Pa se begrafnis was mooi. Stemmig, intiem en vredevol. Nes Pa dit sou verkies het. Behalwe dat omtrent niemand van Pa se vriende daar was nie. Net die jongeres. Ons het Pa se goedjies opgepak en verdeel. Saam met al die baie herinneringe en sentimente. Dit was nogal ‘n aardige ervaring. Want dis so genadeloos en onvermydelik finaal. Daar is nie ‘n omdraai, ‘n kykweer, of ‘n tweede kans nie. ‘n Lewe is verby. Vir altyd. 
Ek wonder oor die dood, Pa. Is dit dalk soos ‘n diep, baie lang slaap sonder drome? Soos narkose. Roerloos, stil. Gebeurteloos en eindeloos. Raak mens dalk bang net voordat mens doodgaan? Is daar dalk ‘n beklemmende, angstige laaste oomblik wanneer mens besef dat dit die finale uitgang is? Of dalk ‘n magtelose gelatenheid om net die laaste oomblik te laat gebeur en afgehandel te kry? Amper soos voor ‘n sprong in ‘n donker poel water in. 
Oupa, Oupie, Vadertjie, Oom. Dis hoe Pa ook genoem is. Maar nou skryf ons Wyle vooraan. Dis ‘n bietjie onwerklik want ons sien nog Pa se gesig op fotos, ons onthou die staaltjies, die blymoedigheid, die gelag en harde pratery, die koffie-en-beskuit-kuiers, die roomys-etery, die groen koeldrank en die ewige geneurie. 
Pa se kleindogter is nou ook getroud. Op haar hartsplek. Was vreeslik mooi en só feestelik. Sy was omring met haar hartsmense. Dit was so ‘n vervullende, innige, vreugdevolle geleentheid. Haar twee oupas en twee oumas sou dit só geniet het. Haar boetie het die mooiste stukkie musiek aanmekaar gesit vir haar openingsdans. Dit was vir ons twee só, só spesiaal. Om boetie en sussie so te kan gadeslaan en stom te raak van trots en tevredenheid. 
Pa se kleinseun is ook nou ingeskryf by die universiteit. Ons kan sien hoe ontluik die nuwe vooruitsigte. Soos ‘n blom wat begin oopgaan. Die ontsluiting van gawes en vermoëns, die ontstaan van nuwe verhoudings en die ondersoek na nuwe opsies en moontlikhede. 
En na alles het ons weer teruggekom Dorsland toe. Want ons hoort mos iewers. Na Swakopmund toe. Hier waar die warm woestyn en die koue oseaan ontmoet. Met net ‘n klein klompie mense en hul dorpie tussenin. 
Na omtrent ‘n jaar. ‘n Jaar propvol ervarings en belewenisse. ‘n Selfopgelegde sabbatsjaar. Ons is effens onseker oor die toekoms, maar ons is vir geen oomblik spyt oor ons besluit ‘n jaar terug nie. 
Ons het mekaar nog beter leer ken, ons het weer gegroei, ons verhouding met ons Skepper het verdiep, ons praat weer baie met mekaar, ons het weer die weelde van eenvoud ontdek, en ons het baie vriende sonder name gemaak. Ons lééf weer. En ons kan beaam: Reis is die enigste uitgawe wat jou ‘n ryker mens maak. 
Ek het vir die laaste tyd nie meer geblog nie, Pa. Want ons het nie gereis nie. Ek het wel ons reiservarings opgeteken en ‘n boek daarvan gemaak. Die boek is uit. Nie vir kinders is as ‘n e-boek beskikbaar op platforms soos Amazon (https://www.amazon.com/dp/B079ZB692P) en Smashwords (https://www.smashwords.com/books.view/795054). 
En nou het ek besluit om weer te begin blog, Pa.

Die bruin Chev in die middel

‘n Geldige lisensieskyfie en sy geel nommerplate is die stille getuienis dat die Chev in ‘n lopende toestand is. Omtrent net die bande en die voorruit van die Chev is nog in ‘n gangbare toestand. Die bakwerk is besmeer met body putty en ‘n dik laag roesbruin verf, die sitplekke is voos gesit, en ‘n laag opgehoopte rommel lê kniediep oor die hele binnekant van die Chev gestrooi. Op die bestuurder se rugleuning sit ‘n bejaarde, oorgewig basterbrak. Sy langhaar, kaalvoet baas staan en gesels met twee ander manne, in ‘n onmiskenbare Suid-Afrikaanse Engelse aksent. 

Die onderwerp waaroor hulle gesels het duidelik niks te doen met die ware op die tafeltjies rondom hulle nie. Huisraad uit die sewentigerjare, ‘n paar stukkies ou gereedskap, langspeelplate, hangers met tweedehandse mansklere op ‘n selfgemaakte pypraam, drie Tretchikoff afdrukke, ou elektriese apparate met onbekende gebruike, verskillende soorte batterytjies en twee Volksie agterligte vorm die somtotaal items wat te koop is. Langsaan is ‘n uitgebreide reeks ou militêre toerusting op die grond uitgepak. Oorkant die Chev staan ‘n Mercedes uit die tagtigs, toegepak onder boeke.

Die stalletjies is omtrent in die middel van die Milnerton Mark. Die markie lê styf teenaan die pad al langs die windverwaaide kus net noord van die hawe van die Moederstad. Milnerton Mark is ‘n lang, uitgestrekte bedrywigheid met ‘n baie groot verskeidenheid goedere en besoekers wat ewe uiteenlopend is. Hier is hipsters, hippies en hobos, tieners, tannies en troebadoere, afgetredenes, armes en aspirant entrepreneurs. In Duits verwys mens na só ‘n mark as ‘n Trödelmarkt. Trödel kan losweg vertaal word as stront. ‘n Groot versameling goedere wat mens nie eintlik nodig het nie.

Behalwe kerkbasaars en vendusies was my blootstelling aan markte op ‘n jong ouderdom redelik beperk. 

Kerkbasaars was die jaarlikse toets van die gom wat ons klein gemeenskappie aan mekaar gebind het. As iemand weggebly het, was dit net oor siekte of dood. Dan het Dominee sommer vir die afwesiges gebid tydens die opening met Skriflesing en Gebed. Ook die katolieke en luthers het ons kerkbasaars bygewoon. Een van die lutherse seuntjies het eenmaal tydens Dominee se gebed die rooi trekkertjie wat ek wou koop onder my hande gegaps en deel van sy voorgenome aankope gemaak. Ek moes in afgryse kyk hoe hy die rooi trekkertjie met sy basaarkoepons betaal. Maar ek het kalm gebly, want kerkbasaars het gegaan oor ‘n goeie saak.

Vendusies het in verskillende gedaantes gekom – vetveeveilings, stoetveilings, losgoedere-veilings, boedelveilings, staak-boerdery-veilings en dan die alewige fondsinsamelingveilings, elkeen met sy eie karakter. Vendusies was die sambreelterm, terwyl die woord veiling verwys het na die vertoning van ‘n afslaer. Afslaers was kleurryke mense, gerespekteerd en met ‘n soort aanhang. Menigmaal het die afslaer die sukses van ‘n vendusie bepaal. Datums van vendusies was ingeskryf op die almanak agter die deur, veilings was net ‘n item op die vendusieprogram. 

Vir my was vendusies ‘n ontdekkingstog, ‘n reis in die kleine. Eerstens moes ons daarheen reis. Soms was die reis so ver dat ons padkos moes saamneem. Ons het by plase met lekkersê name verby gery, soms was dit ‘n nuwe omgewing, selfs ‘n dorp wat ek nog nooit voorheen gesien het nie. Maar dis eintlik die items wat te koop was wat my op ‘n verbeeldingsreis geneem het. Elke liewe item te koop het ‘n storie gehad, ‘n onvertelde verhaal. Elke liewe ding het voorheen aan iemand behoort, was waarskynlik op ‘n tyd mooi – selfs onweerstaanbaar – vir iemand, het waarskynlik ‘n spesiale plekkie, doel of betekenis gehad. En ek het gewonder oor die eienaars, die huishoudings waar dit gebruik was, en die tyd toe dit in gebruik was.

Kerkbasaars en vendusies is deesdae skaarser. Waarskynlik ook ongewilder. Markte, aan die ander kant, is immergewild. Milnerton Mark is so ‘n plek. Daar is stalletjies met losgoedere, gereedskap en onnodige items – net soos op ‘n vendusie, en kosstalletjies en tuisgemaakte goedere net soos op ‘n kerkbasaar. Ek stap tussen die groot verskeidenheid stalletjies deur en ek kyk na die mense van die Reënboognasie.

Met ‘n sakkie nuwe ou boeke in die hand, en terwyl ek weglê aan ‘n roti met ‘n kerriehoendervulsel, kry ek ‘n blik op Suid Afrika se mense, sien ek hoe hierdie gekneusde land se verlede en hede bymekaarkom. Hier op die Milnerton Mark. 

Relatiwiteit

Na ses maande op reis met rugsakke is dit tyd vir bestekopname.

Dit was ‘n besondere geseënde tyd. Geen terugslag of groot teëspoed nie, geen besering of ernstige siekte nie, geen groot verlies of diefstal nie. Ja, ek het wel ‘n ligte verkoue en ‘n loopmaag opgedoen, maar dit sou ek by die huis ook kon kry. En ek is besig om albei my groottoonnaels te verloor vanweë Rinjani, maar dis pynloos. Klink baie erger as wat dit is.

Wat was die beste? Onregverdige vraag. Teenvraag – wat is die kriteria?

Eintlik is ‘n vergelyking onvanpas. Elkeen van die lande het sy eie stel mooi herinneringe opgebou. Ons sal elkeen onthou oor sekere redes. En ons sal na elkeen kan terugkeer. Voor dan gaan ons eers probeer om by ander onbekende plekke op aarde uit te kom. Reis is om te ontdek, om te verken, om ‘n plek te ervaar. Nie eintlik om dit weer te besoek nie. En om te talm. Bietjie langer te vertoef, te beleef, om die plaaslike dinge te doen.

Waarskynlik het ons die gemiddelde ouderdom van rugsakreisigers wêreldwyd ‘n bietjie gelig. So ook die gemiddelde ouderdom van gaste in hostels en homestays. En saam met ander rugsakreisigers op busse en jimneys, driewiele, poegies, bote en oorslaaptreine het ons gesorg dat die gemiddelde ouderdom van hul tipiese passasiers effens klim. Nogtans het niemand ‘n wenkbrou gelig omdat ons aan die bokant van 50 is nie. Niemand het ons ge-oom of ge-tannie nie. Inteendeel, ons het nêrens Afrikaans gehoor nie. Ons het wel in Afrikaans stiltetyd gehou en met mekaar in Afrikaans gepraat. En geblog in Afrikaans. Maar dit was die enigste Afrikaans vir ses maande.

Dan was daar ook ‘n paar eerstes as Namibiërs: In Zhangjiajie, Guilin en Qindao en in verskeie ander plekke in China was ons waarskynlik die eerste Namibiese besoekers. In Coron het ons die tweede speldjie in Namibië op ‘n wêreldkaart gedruk (laat weet ons as jy dalk die eerste speldjie ingedruk het), en op die Kecil Perhentian in Maleisië het ons die eerste Namibiese spore getrap, so ook op Rinjani en twee van Indonesië se 17,000 eilande. Goed, as ons nie die eerste Namibiërs was nie, was ek waarskynlik die eerste een uit die suide van Namibië.

Ons het probeer om boek te hou van ons uitgawes, en ons het probeer om ons ervarings op te skryf. Ons kan raad gee, ons kan sekere goed aanbeveel en sekere goed afraai. Die bedoeling was nooit om ons inligting op te teken en as ‘n boek vol wenke te verkoop nie. Maar dis ook nie materiaal wat ek graag op skrif wil stel nie. Ervarings is afhanklik van persepsie, en die oorvertelling daarvan is bloot ‘n opinie. Twee mense kan dieselfde ding beleef en twee uiteenlopende stories daaroor vertel. Vir wie glo jy?

Hoekom het ons dan teruggekom? Oor klomp persoonlike redes. Familie is vir ons belangrik, en daar is ‘n paar dinge op hierdie front wat ons aandag nodig het. My 88-jarige pa het siek geword. Ons dogter wil trou. Ons seun wil universiteit toe gaan. Ons moes kies tussen voortreis of familie. En ons kies familie.

Miskien is dit ‘n geleentheid om suidelike Afrika opnuut te verken. Dis so ‘n wonderlike stukkie wêreld, hier onder ons neuse. Groot dele wat ons nog nie ken nie. En skielik wonder ek oor die betroubaarheid van die teks in my destydse Standerd 4 Aardrykskunde handboek. Waar is die mielie-vierhoek nou eintlik? Hoe wild is die Wildekus nou eintlik, of hoe groot is die Vaaldam regtig? Hoe lyk die Witwatersrand deesdae? Is die Vrystaat nogsteeds so plat? Waar begin en eindig die Karoo?

Op ons vlug met Ethiopian Airlines kyk ek na die verbeeldingryke fliek Interstellar. Ek gaan op ‘n reis deur ons kosmos, wat ek werklikheid noem. Konneksies tussen ons aarde en die uitspansel word gemaak, en die onderskeid tussen realiteit en denkbeeldigheid word vaag in ‘n spel van tyd, ruimte en swaartekrag. Soos alles ineen weef, word alles relatief – ‘n maand in die ruimte word etlike dekades op aarde; afstand, spoed en rigting word niksseggende verwysings; die effek van gewig en swaartekrag verdwyn. Die antwoorde op ons aardse omgewingsvraagstukke word in die heelal gesoek. Toekoms en hede raak deurmekaar, tyd word nie meer gemeet nie. Alles raak relatief, en alles hou verband met mekaar. En ek begin wonder – wanneer gaan die hede oor in die toekoms? Die antwoor is so vaag soos daai tyd net voordat jy aan die slaap raak. En soos in ‘n droom raak die onderskeid tussen my werklikheid en denkbeeldigheid relatief.

Dalk is reis ook so. Mens kry die antwoorde vir die uitdagings by die huis op ander plekke. Jou uitdagings word relatief, jy kyk na jou eie wêreld met ander oë. Ek waardeer weer die goed wat vir my vanselfsprekend geword het, ek raak weer opgewonde oor seldsaamheid en besondersheid.

Suidelike Afrika is so uitsonderlik mooi. Soveel verskeidenheid, soveel energie en soveel opwindende kontraste. Soveel kultuur en geskiedenis, soveel skoon lug en onbesoedelde omgewing, soveel minder mense. Soveel stilte, soveel kranse wat antwoord gee, soveel ongeskonde natuur.

Ja, daar is vuil op die ruit. Maar ons moet ‘n slag na die prentjie daarbuite kyk. En nie net na die vuil op die ruit bly staar nie. Die verskil tussen nou en die toekoms is relatief. Dalk is daar meer samehang as onderskeid, dalk maak dit sin om aan denkbeeldigheid aandag te gee. Dalk is ons drome nie so onwaarskynlik soos ons dink nie.

Eintlik is ons werklikheid so relatief.

Ons het gespring.

Vanuit werklikheid na onwaarskynlikheid. Miskien was dit dom en baie onverantwoordelik, maar dit was nie moeilik nie. En ons gaan nooit spyt kry nie.

img_0472

Vriende sonder name

Na ses maande op reis raak mens baie bedrewe met die kuns om tekens te lees.

Die aanwesigheid van ‘n lugverkoelde bus of ‘n groot versameling trolliekoffers is ‘n duidelike teken dat daar Chinese of Koreaanse toeriste in die omtes is. Hulle gaan gewoonlik tuis in hotelle, verkieslik met hysbakke en / of roltrappe. Hul koffers is in skel kleure, met wiele en versier met Hello Kitty of Angry Bird plakkers. Hulle is selfiebehep, en foto’s van hulself by die watsenaam is belangriker as hul besoek aan die watsenaam. Geen tyd om die oomblik te ervaar nie. Bloot te besig met oppervlakkige highlight hopping. Vermy hierdie groepe as jy kan. Vermy ook die areas waar hierdie groepe voorkom.

‘n Blyplek se vooraansig kan jou gruwelik verwar. In Indonesië is blink teëls op stoepe nogal gewild. Maar blink teëls op die stoep is nie altyd ‘n noukeurige aanduiding van ‘n weelderige badkamer of ‘n slaapkamer met keurige smaak nie. Kyk liewer na die hele plek en nie net na die teëls op die stoep nie. As dit kan, vra uit oor warm water, wit beddegoed, lugreëling en ontbyt. As jy jou bespreking per internet doen, kyk die blink stoepe mis. Kyk na foto’s van die slaap- en badkamer. Vermy die plek as die foto’s van die slaap- en badkamer ontbreek, onduidelik is, of deur ‘n vyfjarige kind geneem is.

In die geval van eetplekke is spyskaarte ook nie noodwendig ‘n betroubare beskrywing van die kombuispersoneel se vermoëns nie. Die beskrywing van ‘n dis, en selfs ‘n foto daarvan, het al menigmaal my mond laat water. Dan, as die kos opdaag, is dit ‘n vaal, verbeeldinglose bondeltjie, geskik vir ‘n rot. Kyk liewer na die borde van die gaste in ‘n restourant, of nog beter, die uitdrukkings op hul gesigte. Kyk weer na die pryse, en neem dan die besluit. Kies hoender as jy kan. Ligloop vir ‘n patty. En vermy plekke met groot foto’s van hul kos. Ek het nog nooit onhonger uit ‘n groot M gestap nie. Ons het geleer om die groot M te vermy, selfs al is dit die enigste en goedkoopste opsie.

Na ses maande op reis het ons ook sekere gewoontes af- of aangeleer. Uit ordentlikheid het ons vroeër maar stilgebly en verdra as die diens nie perfek is nie. Nou vra ons indringend uit oor diens, en ons het geleer om nee te sê. En aangeleer dat ons mag sê as ons ongelukkig is.

Ons het besef met hoe min ons eintlik tevrede kan wees. Per ongeluk het ons lugtyd gekoop van ‘n netwerk wat nie orals dekking bied in Indonesië nie. Sedert Lombok was ons sonder selfoonontvangs, en dit was glad nie so erg nie. Ek vermoed dat mens sonder TV, ‘n selfoon, die internet, en selfs vol winkelrakke kan oorleef. Uiteindelik kan jy net een paar skoene op ‘n slag aantrek. Ons het elkeen net een rugsak, nogtans kon ons selfs nog minder klere saamgebring het. Met ‘n dagsakkie oor my skouer klim ons bedags op ‘n poegie en rits rond. Ons stop waar ons wil om ‘n foto te neem of te swem en saans soek ons net ‘n lekker bord kos, ‘n skoon badkamer en ‘n gemaklike bed. Dis al.

Na ses maande op reis, glo ons meer as ooit in die bestaan van engele. Onverklaarbaar kom engele op jou pad, en gee vir jou die oplossing waarna jy soek. Party engele het name, soos Morgan van Wenzhou. Maar ander engele kom en gaan naamloos deur jou lewe. ‘n Ouma sonder naam wat vir ons plekmaak in haar karretjie sodat ons nie natreën nie in Brinchang. Die stil Belg wat ons na ‘n blyplek in Port Barton toe neem. Die seun op ‘n motorfiets wat met my rondry totdat ons ‘n blyplek in Kuta Lombok kry.

Ons het ook die taal van Wanderlust aangeleer. ‘n Taal sonder woorde, eksklusief gebruik deur reisigers op pad na êrens. Terwyl jy swetend op trappe, of teen ‘n steil bult te midde van mal verkeer voortbeur, glimlag jy dapper vir mekaar. As jy aanmeld by jou blyplek en dankbaar jou bagasie teen die toonbank uitstal, word jy woordeloos verwelkom. En as jy op ‘n vierdag-bootreis saam met jongmense so oud soos jou eie kinders klim, begin jy gesels oor reis. Oor bestemmings, waarvandaan julle kom, waarheen julle op pad is en oor hoekom julle reis. En ons raak vriende met vriende sonder name. Wanderlust-taal ken nie verskille in ouderdom, afkoms of koers nie.

IMG_2986

Aan die einde van ons bootreis van Bangsal na Flores vra een van ons medereisigers wie belangstel in ‘n snorkeltrip in Labuan Bajo. Ons stem in, maar verwag nie veel nie omdat dit nog gereël moet word. En ons voel asof ons nie gaan inpas nie. Te oud vir die kinders. Tog behou ons kontak met hulle, al bly ons by verskillende adresse. By die plek waar ons bly, kry ons een van ons mede-stappers van Rinjani. Ons vertel haar van die snorkelplanne, en sy stem onmiddellik in om ook saam te gaan – mits ons genooi word. Nou is daar tien van ons, maar steeds geen reëling nie.

Soos afgepraat, kry ons mekaar die volgende dag. Ons verstaan dat dit nogal ingewikkeld is om die snorkeltrip te reël. Ons bied onmiddellik aan om te onttrek, omdat ons voel dat ons nie regtig inpas nie. Ons kon enigeen se ouers gewees het. Hiervan wil die groep egter niks hoor nie. Inteendeel, hulle dring daarop aan dat ons móét saamgaan. En hulle onderneem om alles self te reël, ons hoef niks te doen nie. Oulike kinders dié, dink ons.

IMG_2983

Ons bring die res van die dag in Labuan Bajo deur. Labuan Bajo is ‘n klein, bedrywige dorpie met ‘n nog bedrywiger hawe. Tog is toerisme die hartklop van die plek.

Indonesiese besighede, wat baat vind uit toerisme, is in die minderheid. Eintlik seldsaam. Restourante adverteer skaamteloos dat hulle westerse spyskaarte het en duikskole basuin dit uit dat hulle Duits, Frans, Spaans of Italiaans praat. Indonesiese besighede is beperk tot die verhuring van motorfietse, agente vir bootreise, Warungs en plaaslike winkels, die informele vismark en sommige blyplekke. Omtrent al die blyplekke is vol – vol toeriste. Ons dwaal deur die dorpie en saal af in ‘n swembad op een van die kuierplekke se dekke.

Uitsig op Labuan Bajo se besige hawe is onverbeterlik. En in die aand eet ons varsgebraaide barracuda in die vismark. Die Bintangs kom uit die winkel oorkant die straat, yskoud en spotgoedkoop.

IMG_2984

Ons kry ‘n boodskap om die volgende môre by ‘n Italiaanse koffieplek aan te meld vir die beplande snorkeltrip. Tien van ons, 200 Rupiahs per persoon, met snorkelgerei, middagete ingesluit. Na twee stil eilande, waar niemand anders behoort te wees nie.

IMG_2987

Voordat jy “aitsa” kan sê, sit ons op die boot.

Een van ons beste snorkels in ses maande. Twee verlate eilande. Twee van Indonesië se 17,000 eilande. So klein dat ons rondom altwee kan swem. Met gesonde korale, sigbaarheid puik, en volop visse. Ons sien haaie en seevlermuise, en ‘n hele paar vissoorte vir die eerste keer. Ons snorkel totdat ons oumensvelle op ons knieë en enkels het.

IMG_2991

Nog beter as die snorkel is die vriendskap wat gesmee word. Ons ken mekaar vir enkele dae, maar die gemeenskaplike liefde vir reis sement ons aan mekaar vas.

‘n Duitse meisie in haar finale jaar van ingenieurswese, ‘n IT-klong uit Bulgarye, ‘n Franse meisie wat in wingerde in Australië werk en haar Ozzie-kêrel, ‘n Hollandse meisie wat voorheen ‘n deli gehad het en haar ingenieur-kêrel, twee bleek Engelsmanne wat twee jaar lank gespaar het vir die reis waarmee hulle besig is en ons twee Namibiërs, dubbel almal se ouderdom.

IMG_2993

Ten spyte van uiteenlopenheid ontwikkel ‘n vriendskap sonder vooroordele. En ons praat die woordelose taal van Wanderlust.

IMG_2995

In die aand ontmoet ons vir ‘n finale saam-eet by die vismark. Ons gesels en lag in die taal van Wanderlust, adresse word uitgeruil en vir die eerste keer leer ons mekaar se name.

Vriende sonder name kry name.

Om ‘n muur af te breek

My wakkerword is eers nadat ek geland het. Ek en die muur lê saam in die gang. Ons private kajuit is nie meer so privaat nie. Ligte gaan aan en die skipper vra gesteurd wat aangaan. Te verstane, dis immers twee-uur in die nag. Het ek seergekry? Nee darem nie, al het ek op ‘n hardhandige manier wakker geword. Die see is rof, en ons boot beur onverpoosd voort, op en af oor die wilde deinings van die Stille (?) Oseaan. Oor een só ‘n deining is ons matras van die bed geswiep, en ek is deur die lug, reguit dwarsdeur die laaghout wat ons muur met die gang vorm. In Chuck Norris styl. Wou so iets nog altyd doen, maar hierdie slag was dit effens onwillekeurig.

IMG_2880

Kom ek begin by die begin. Ons is per boot op pad vanaf Bangsal op Lombok eiland na die Komodo en Flores eilande. Die boot is redelik basies, soos meeste dinge in Indonesië. Twee kajuite en twee dekke met slaapplek vir ongeveer 30 passasiers. Drie etes per dag; stoppe vir snorkel en swem en ‘n stop in die Komodo Park, waarna ons baie uitsien; drie nagte en vier dae reis vanaf Lombok na Flores; finale stop in Labuan Bajo.

Na Rinjani was ons onmiddellike behoefte net om tot verhaal te kom. Twee dae na die stap het ons nog geskrop om die vulkaan se stof van ons lywe te kry. Asook Rinjani se stof uit ons klere, skoene en rugsakke te kry. Kuta Lombok was ons halte vir herstel.

IMG_2839

Kuta is nie ‘n plek van buitengewone skoonheid nie. Dus was ons verras met Kuta se gewildheid onder toeriste. Vermoedelik is die rede die volop mooi en weggesteekte strande rondom Kuta, veral die strande wat bekend geraak het onder branderplankryers. Ons het genoeg tyd gekry om dié strande te gaan deurkyk, per poegie.

IMG_2841

Motorfietse is die algemene manier van vervoer hier, só algemeen soos twee-kleur hemde by ‘n vetveeveiling. Jy sien kinders ry, gesinne ry, aflewerings wat gedoen word, vrag wat vervoer word, en natuurlik toeriste. Almal op motorfietse. Honderde van hulle. En op een van hulle het ons twee in die omtes van Kuta Lombok gery, sonder rybewys en sonder ‘n helm.

IMG_2833

Op Kuta se strande kan jy rondhang, swem, stap en kyk na ander ouens wat dieselfde doen of miskien branderplankry. Jy kan ‘n plaaslike eetwinkelkie, bekend as ‘n Warung, ondersteun vir ‘n Nasi Goreng. Nasi is rys. Of ‘n Mie Goreng. Noedels. Voeg daarby ‘n koue Bintang en jy ken van die belangrikste woorde in Indonesië.

Om met ‘n boot na Flores te reis, moet ons eers vanaf Kuta na Bangsal, die bedrywige hawe van Lombok. ‘n Afstand van omtrent 80km in swaar verkeer en bo-oor ‘n berg of twee. In Bangsal wag ons in die Lombok Café, saam met honderde ander toeriste, vir ons onderskeie bote na een van die sewentien duisend eilande van Indonesië.

Kommunikasie en die deel van inligting is nie juis waarom Indonesië bekend is nie, en dit vereis dat ek minstens drie kere moet vra oor ons vertrektyd. Uiteindelik word ons geroep, en ek moet bieg dat ons soos uitverkorenes voel.

img_2872.jpg

Ons kry ‘n kajuit bo. Bo beteken direk bo-op die enjinkamer, reg agter die skipper se sitplek. Ons het ‘n venster en ‘n halsstarrige deur. En dan die laaghoutmuur wat skeiding tussen ons en die gang bring. Privaat dus. Wel, in Indonesiese terme.

Die bed bestaan uit ‘n platform waarop ‘n dubbelbedmatras met bont beddegoed lê. Hier begin ons uitdaging – snags skaats die matras, met ons twee daarop, onbeheersd rond op die platform. My poging om die matras met ons rugsakke te stut, is duidelik onsuksesvol want ons gly met elke deining heen-en-weer. En dis hoe ek toe dwarsdeur die muur geval het.

IMG_2883

Die mede-passasiers is almal jonger as ons. Inteendeel, hulle kon ons kinders gewees het. Soos die reis vorder kom die geselsies makliker en meer gereeld, met die gom van ons wanderlust wat ons aan mekaar vasbind. Hier en daar word kontakbesonderhede uitgeruil. En na my val deur die muur, het almal hernieude belangstelling in die twee middeljariges uit Namibië.

Dis ‘n mooi roete. Ons gly langs palmgesoomde strande verby, verby berge met hul spitse bokant wolke en talle klein eilanddorpies. Waar daar ‘n stop is, swem ons. In blousel water.

IMG_2875

Saam met ons ry ‘n sustersboot van dieselfde maatskappy, ook op pad na Flores. Die twee stop gereeld onderwegs, en ons maak van elke geleentheid gebruik om te swem en te snorkel.

Eilande, ‘n see wat vlak, warm, helder en kalm is en twee bote. Wat meer kan ons vra?

IMG_2892

Tientalle van Indonesië se sewentien duisend eilande skuif langs ons bote verby. Meeste is onbewoond.

By meer as een stop klim ons die koppe daar naby uit om ‘n uitsig te kry oor hierdie mooi deel van die skepping. Ons swem tussen seeskilpaaie en seevlermuise, en anker aan ‘n strand wat rooi vertoon van verweerde rooikorale.

IMG_2897

Hoe verder oos, hoe droër die klimaat. Die eilande is ook kleiner en laer. Rondom die kleiner eilande is daar meer seestrome omdat die see se temperatuur oor kort afstande wissel. Op sy beurt veroorsaak die baie seestrome dat dieper water boontoe gedwing word, en saam met dit kom plankton wat die ryk mariene lewe voed. Opwelling, soos langs weskus van suidelike Afrika.

IMG_2924

Die laer topografie van die eilande weer, veroorsak dat dit minder reën, ten spyte van ‘n ligging in die ekwatoriale sone.

Hierdie sameloop van natuurlike omstandighede veroorsaak ‘n semi-ariede streek, omring met ‘n baie ryk seelewe.

IMG_2970

Die Komodo Park bestaan uit ‘n mariene bewaringsgebied sowel as die blyplek van die Komodo drake, en dit is – reg geraai – ‘n Wêrelderfenisgebied.

IMG_2954

Ons boot stop twee maal in die park sodat ons die komodo drake kan sien. Dié drake is eintlik yslike likkewane, maar herinner nogal baie aan dinosourus-speelgoed. Hulle is karnivore, maar ook kanibale. En dodelik. Twee maande gelede is ‘n toeris uit Singapoer gebyt deur een. Eers het hy sy been verloor en daarna is hy oorlede.

IMG_2966

Ons sien ‘n hele klomp van die drake, in hul natuurlike habitat, selfs twee wat baklei. Beslis nie die mees geskikte troeteldiere om aan te hou nie.

IMG_2961

Na die drake beweeg ons aan – in die rigting van Labuan Bajo, ons eindbestemming.

‘n Skoon badkamer, ‘n behoorlike bed en regte mure is wat ons nou nodig het. In my ore sing Zucchero No Sere Yo. Goeie vooruitsigte.