Bestuur

Hoe het jy leer bestuur?

Die karre waarmee ek leer bestuur het se stuurwiele was groter as die stuurwiele wat mens in vandag se karre kry. Dunner, en wyer. So wyd dat ek partymaal onderdeur die stuurwiel se boog moes kyk om die pad te sien. Deesdae se stuurwiele is ook sagter, en daar is allerhande tekens en ekstra knoppies op vandag se stuurwiele waarmee mens die radio kan verstel, flikkerligte kan beheer, kyk hoe ver mens nog kan ry, ensomeer. Vandag se karre draai maklik, al is die stuurwiele soveel kleiner. Die ou karre se stuurwiele was eenvoudiger, en die voertuig het veel traer op die draai van die stuurwiel reageer.

Leer om te bestuur het bo-op my pa se skoot begin. Hy het ‘n stil stuk pad gekies en dan het ek oorgeklim tot op sy skoot. Die ratte en flikkerligte was sy verantwoordelikheid, ook die pedale wat my voete nie kon bykom nie. Ek moes net die stuur vashou. Met twee hande, tien-oor-tien posisie. En my oë op die pad hou. ‘n Eenvoudige taak.

Ek het verantwoordelik, nee belangrik, gevoel. Asof ek in beheer was van die ganse voertuig met sy vrag. Maar Pa het altyd sy hand veiligheidshalwe op die onderkant van die stuurwiel gehou. Net ingeval my aandag afdwaal, net ingeval ons skielik moes reageer. Al het ek in beheer gevoel, was hy die eintlike bestuurder. Die eintlike besluitnemer. Sy oë was meer op die pad as myne. 

Net soos ‘n seuntjie wat leer bestuur op sy pa se skoot, en dink dat hy in beheer is van die voertuig, laat God ons toe om die stuurwiel vas te hou. Kamma te bestuur. Ons dink dat ons in beheer is, asof ons die voertuig en sy vrag stuur. Maar eintlik is Hy in beheer, neem Hy die besluite, bestuur Hy. 

Advertisements

Relatiwiteit

Na ses maande op reis is dit tyd vir bestekopname. 

Tot dusver het ons ‘n besondere geseënde tyd gehad. Geen terugslag of groot teëspoed nie, geen besering of ernstige siekte nie, geen groot verlies of diefstal nie. Ja, ek het wel ‘n ligte verkoue en ‘n loopmaag opgedoen, maar dit sou ek by die huis ook kon kry. En ek is besig om albei my groottoonnaels te verloor vanweë Rinjani, maar dis pynloos.

Wat was die beste? Onregverdige vraag. Teenvraag – wat is die kriteria? 

Eintlik is ‘n vergelyking onvanpas. Elkeen van die lande het sy eie stel mooi herinneringe opgebou. Ons sal elkeen onthou oor sekere redes. En ons sal na elkeen kan terugkeer. Voor dan gaan ons eers probeer om by ander onbekende plekke op aarde uit te kom. Reis is om te ontdek, om te verken. Nie eintlik om weer te besoek nie. En om te talm. Bietjie langer te vertoef, te ervaar, om die plaaslike dinge te doen.

Waarskynlik het ons die gemiddelde ouderdom van rugsakreisigers wêreldwyd ‘n bietjie gelig. So ook die gemiddelde ouderdom van gaste in hostels en homestays. En saam met ander rugsakreisigers op busse en jimneys, driewiele, poegies, bote en oorslaaptreine het ons gesorg dat die gemiddelde ouderdom van hul tipiese passasiers effens klim. Nogtans het niemand ‘n wenkbrou gelig omdat ons aan die bokant van 50 is nie. Niemand het ons ge-oom of ge-tannie nie. Inteendeel, ons het nêrens Afrikaans gehoor nie. Ons het wel in Afrikaans stiltetyd gehou en met mekaar in Afrikaans gepraat. En geblog in Afrikaans. Maar dit was al Afrikaans vir ses maande.

Dan was daar ook ‘n paar eerstes as Namibiërs: In Zhangjiajie, Guilin en Qindao en in verskeie ander plekke in China was ons waarskynlik die eerste Namibiese besoekers. In Coron het ons die tweede speldjie in Namibië op ‘n wêreldkaart gedruk (laat ons weet as jy die eerste speldjie ingedruk het), en op die Kecil Perhentian in Maleisië het ons die eerste Namibiese spore getrap, so ook op Rinjani en twee van Indonesië se 17,000 eilande. Goed, as ons nie die eerste Namibiërs was nie, was ek waarskynlik die eerste een uit die suide van Namibië. 

Ons het probeer om boek te hou van ons uitgawes, en ons het probeer om ons ervarings op te skryf. Ons kan raad gee, ons kan sekere goed aanbeveel en sekere goed afraai. Die bedoeling was nooit om ons inligting op te teken en as ‘n boek vol wenke te verkoop nie. Maar dis ook nie materiaal wat ek graag op die blog wil plaas nie.

Hoekom het ons dan teruggekom? Oor klomp persoonlike redes. Familie is vir ons belangrik, en daar is ‘n paar dinge op hierdie front wat ons aandag nodig het. Daarom gaan ons probeer om verder te reis in suidelike Afrika. Naby aan die huis. Ons weet nie wanneer nie, maar ons wil gaan kyk hoe wild die Wildekus is, of die Vaaldam regtig so groot is soos op die foto in die Standerd 4 Aardrykskunde handboek, waar die mielie-vierhoek is, ons wil gaan stap op paaie wat ons nog net op fotos gesien het, en in die Krugerwildtuin gaan kiekies neem. En ons wil gereeld na olifante en die groot Zambezi gaan kyk.

Op ons vlug met Ethiopian Airlines kyk ek na die verbeeldingryke fliek Interstellar. Konneksies tussen ons aarde en die uitspansel word gemaak, en die onderskeid tussen werlikheid en denkbeeldigheid word vaag in ‘n spel van tyd, ruimte en swaartekrag. Soos alles ineen weef, word alles relatief – ‘n maand in die ruimte word etlike dekades op aarde; afstand, spoed en rigting word niksseggende verwysings; die effek van gewig en swaartekrag verdwyn. Die antwoorde op ons aardse omgewingsvraagstukke word in die kosmos van die heelal gesoek. Toekoms en hede raak deurmekaar, tyd word nie meer gemeet nie. Alles raak relatief, en alles hou verband met mekaar. Soos in daai tyd net voordat jy aan die slaap raak. En soos in ‘n droom raak die onderskeid tussen werklikheid en denkbeeldigheid relatief.

Dalk is reis ook so. Mens kry die antwoorde vir die uitdagings by die huis op ander plekke. Jou uitdagings word relatief, jy kyk na jou eie wêreld met ander oë.

Suidelike Afrika is so onbeskryflik mooi. Soveel verskeidenheid, soveel energie en soveel opwindende kontraste. Soveel kultuur en geskiedenis, soveel skoon lug en onbesoedelde omgewing, soveel minder mense. Soveel stilte, soveel kranse wat antwoord gee, soveel ongeskonde natuur. 

Ja, daar is vuil op die ruit. Maar ons moet ‘n slag na die prentjie daarbuite kyk. En nie net na die vuil op die ruit staar nie. Die verskil tussen nou en die toekoms is relatief. Dalk is daar meer samehang as onderskeid, dalk maak dit sin om aan denkbeeldigheid aandag te gee. Wanneer gaan die hede oor in die toekoms? Wanneer begin die Ewigheid? 

Eintlik is ons werklikheid so relatief.

Meer as ‘n dagreis ver

Om uit Labuan Bajo te kom, kan mens vlieg na Bali eiland of per veerboot en bus ry tot op Lombok eiland. Ons besluit op laasgenoemde. Ter wille van die ondervinding, maar ook omdat ons op Lombok wil wees en nie op Bali nie. Om ‘n kaartjie vir hierdie rit te kry is egter ‘n saak van onsekerheid. Twee dae na mekaar is die kantoor onbeman in die namiddag. Met ons derde poging verskyn ‘n man uit die niet. Die boekie in sy hand lyk niks meer wettig as ‘n fondsinsamelingsboekie nie, nogtans oortuig hy ons met behulp van twee tolke dat dit amptelike kaartjies is. 

Die veerboot vertrek in die oggend na Sape. Ons daag op met ons verdagte kaartjies, en kry saam met alle passasiers plek op die eerste dek. Lyk na ‘n wettige affêre. In die maag van die skip word die vrag gelaai. Lorries vol piesangs, kokosneute en rys, ‘n tenkwa, motorfietse, busse en gewone voertuie, waaronder ‘n kleinerige trokkie met beeste op. 


Behalwe dat hierdie rit ‘n geskikte toets vir ons geduld is, is dit ook ‘n wonderlike praktiese klas in Sosiologie. Ons is omtrent helfte toeriste en helfte Indonesiërs aan boord. Omtrent alle Indonesiese mans rook soos skoorstene, wat beteken dat ons boot eintlik lyk soos ‘n stoomboot. Een van die rokende manne het ‘n kitaar en hy dra skerppuntskoene. So tussen sy sigarette ryg hy die een na die ander minnelied uit. Die stil moslem-vrouens staar onder hul kopdoekies na hom en na die TV-skerms wat terselfdertyd blêr. Daar is ook ‘n kroeg, wat al hoe luidrugtiger raak soos ons rit vorder. 

Met ons aankoms in Sape wag daar ‘n verskeidenheid bussies op die boot se passasiers. Inligting is kripties, maar ons vind ons weg tot binne een. Bagasie word op die dak gelaai. Party passasiers ook. Ek sit by die deur, omdat ek nie tussen die sitplekkies inpas nie. Maar die deur is eintlik die staanplek van twee manne wat die rol van kondukteurs het. Die deur bly oop tydens die rit, en hulle twee hang by die deur uit terwyl hulle mense op die pad groet, pakkies oplaai en nog passasiers saamnooi. Die een, met ‘n ongemaklike aanwendsel, klim soos ‘n geitjie op en af op teen die bus se buitekant tydens die rit. 

Net voor skemer kom ons aan in Bima waar groter busse op ons wag. Bagasie word oorgelaai, ons kry ‘n eetdingetjie en die bus vertrek in die donker. Hoewel ons niks kan sien nie, weet ons dat die roete uiters bergagtig moet wees. Ons vorder stadig, en rol heen-en-weer soos die bus om die stikdonker draaie gaan. Die bus het ‘n groot TV-skerm, waarop Indonesië se weergawe van Afrikaans is Groot op DVD vir ons gewys word. Luid. So luid dat van die Spaanse medereisgers later kla. Toe skakel dit oor na Rambo. Ek sien dat Rambo ‘n ongemaklike opdrag het, maar ek weet Rambo is ‘n raakvatter en maak my oë toe. 

Dis ‘n lang, stadige rit. Net na middernag bereik ons Plampang. En soos op ‘n vliegtuig, word ons wakkergemaak vir ‘n ete. Nasi Goreng. Rys, twee klein stukkies hoender, groenbone in ‘n lang sous en nog rys. Gin ete om te onthou nie. Dan weer verder. Die pad het nou minder draaie en bulte en ons slaap effens beter. Totdat die dag breek en ons aankom in Poto Tano aan die westekant van Sambawa. Die slaap was min en onsmaaklik, en ons voel broos. Hier parkeer die bus binne ‘n veerboot se maag, ons klim uit en kry sitplek op die dek. Die veerboot vaar tot aan die oostekant van Lombok. Ons klim terug op die bus en ry tot in Mataram aan die westekant van Lombok. Dan in ‘n taxi tot in Senggigi waar ons die laaste paar dae gaan bly. Ons kom teen die middag aan in Senggigi. ‘n Dag en ‘n half later.


Senggigi is ‘n uitgestrekte nedersetting langs die westelike kus van Lombok. Die hoofpad kronkel hier al langs die kus, aan die een kant uitgestrekte strande en aan die ander kant digbegroeide berge. Deftige hotelle en resorts is volop. Ons gaan tuis by Indah Homestay, effens weggesteek en ‘n klein entjie weg van die hoofpad af. Ons kry ‘n poegie en verken die dele rondom ons. Selfs die binneland waar ons ‘n draai gooi. Daar is oorgenoeg mooi strande om van te kies. Ons hou van Senggigi.


Dit was nog altyd vir my vreemd dat daar dikwels ‘n Italiaanse, Franse, Japanese, Chinese en Mexikaanse, en selfs ‘n Griekse restourant op ‘n plek kan wees, maar nie altyd ‘n ordentlike plaaslike restourant met outentieke plaaslike kos nie. So bly ons soek na ‘n Indonesiese restourant in Indonesië. Wat raar blyk te wees, totdat ons die Warung Plaza hier in Senggigi raakloop. Egte, eerlike Indonesiese kos, vol geur en smaak. Drie maal gaan eet ons daar, kyk oor die skouer hoe van die geregte gemaak word en ontmoet selfs die eienares. 


So stilletjies besluit ons om eendag weer te kom, as ons kan. Senggigi kry hoë punte by ons. Lombok ook. Waarskynlik sal ons nie weer die rit tussen Labuan Bajo en Senggigi wil doen nie. Maar Flores is ‘n tweede besoek werd. Om Wae Rebo en Kelimutu te gaan kyk. En dan moet ons ook by Sulawesi uitkom. Almal plekke meer as ‘n dagreis ver. 

Vriende sonder name

Na ses maande op reis leer mens ‘n fyn kuns aan om tekens te lees. 

Die aanwesigheid van ‘n lugverkoelde bus of ‘n groot versameling trolliekoffers is ‘n duidelike teken dat daar Chinese of Koreaanse toeriste in die omtes is. Hulle gaan gewoonlik tuis in hotelle, verkieslik met hysbakke en / of roltrappe. Hul koffers is in skel kleure en versier met Hello Kitty of Angry Bird plakkers. Hulle is selfiebehep, en foto’s van hulself by die watsenaam is belangriker as hul besoek aan die watsenaam. Geen tyd om die oomblik te ervaar nie. Hulle is bloot te besig met oppervlakkige highlight hopping. Vermy hierdie groepe as jy kan.

‘n Blyplek se vooraansig kan jou gruwelik verwar. In Indonesië is blink teëls op die stoepe nogal gewild. Maar blink teëls op die stoep is nie noodwendig ‘n aanduiding van ‘n weelderige badkamer of ‘n slaapkamer met keurige smaak nie. Kyk liewer eers die hele plek deur en nie net na die stoep nie. As dit kan, vra uit oor warm water, wit beddegoed, lugreëling en ontbyt. As jy jou bespreking per internet doen, kyk die blink stoepe mis. Kyk na foto’s van die slaap- en badkamer. Vermy as die foto’s van die slaap- en badkamer ontbreek.

In die geval van eetplekke is spyskaarte ook nie altyd ‘n betroubare beskrywing van die kombuis se vermoëns nie. Die beskrywing van ‘n dis, en selfs ‘n foto daarvan, het al menigmaal my mond laat water. Dan, as die kos kom, is dit ‘n skaam, kleurlose bondeltjie, net geskik vir ‘n rot. Kyk liewer na die borde van die gaste in ‘n restourant, of nog beter, die uitdrukkings op hul gesigte. Kyk weer na die pryse, en neem dan die besluit. Kies hoender as jy kan. Loop lig vir ‘n patty. En vermy plekke met groot foto’s van hul kos. Ek het nog nooit onhonger uit ‘n groot M gestap nie. Ons het geleer om die groot M te vermy, selfs al is dit die goedkoopste opsie.

Na ses maande op reis het ons ook sekere gewoontes af- of aangeleer. Uit ordentlikheid het ons vroeër maar stilgebly en verdra as diens nie tops is nie. Nou vra ons meer vrae oor diens, en ons het geleer om nee te sê. En dat ons mag sê as ons ongelukkig is. 

Ons het besef met hoe min ons eintlik tevrede kan wees. Per ongeluk het ons lugtyd gekoop van ‘n netwerk wat nie orals dekking bied in Indonesië nie. Dus was ons sedert Lombok sonder selfoonontvangs, en dit was glad nie so erg nie. Ek vermoed dat mens sonder TV, ‘n selfoon, die internet, en selfs vol winkelrakke kan oorleef. Uiteindelik kan jy net een paar skoene op ‘n slag aantrek. Ons het elkeen net een rugsak, nogtans kon ons selfs nog minder klere saamgebring het. Met ‘n dagsakkie oor my skouer klim ons bedags op ‘n poegie en rits rond. Ons stop waar ons wil om ‘n foto te neem of te swem en saans soek ons net ‘n lekker bord kos, ‘n skoon badkamer en ‘n gemaklike bed. Dis al.

Na ses maande op reis, glo ons nog meer in die bestaan van engele. Hulle kom onverklaarbaar op jou pad te voorskyn, en gee vir jou die oplossing waarna jy soek. Party engele het name, soos Morgan van Wenzhou. Maar ander kom en gaan naamloos. ‘n Ouma wat vir ons plekmaak in haar karretjie sodat ons nie natreën nie in Brinchang. Die stil Belg wat ons na ‘n blyplek in Port Barton toe neem. Die seun op ‘n motorfiets wat met my rondry totdat ons ‘n blyplek kry in Kuta Lombok. 

Ons het ook die taal van Wanderlust aangeleer. Dis ‘n taal sonder woorde. Terwyl jy swetend op trappe, of teen ‘n steil bult te midde van mal verkeer voortbeur, glimlag jy dapper vir mekaar. As jy aanmeld by jou blyplek en dankbaar jou bagasie teen die toonbank uitstal, word jy woordeloos verwelkom. En as jy op ‘n vierdag-bootreis saam met jongmense so oud soos jou eie kinders klim, begin jy gesels oor reis. Oor bestemmings, waarvandaan julle kom, waarheen julle op pad is en oor hoekom julle reis. En ons raak vriende sonder name. Wanderlust is ‘n wonderlike gom en ken nie verskille in ouderdom, afkoms of taal nie.

Aan die einde van ons bootreis vra een van ons medereisigers wie belangstel in ‘n snorkeltrip in Labuan Bajo. Ons stem in, maar verwag nie veel nie omdat dit nog gereël moet word. Tog behou ons kontak met die ander belangstellendes, al bly ons by verskillende adresse. By die plek waar ons bly, kry ons een van ons mede-stappers van Rinjani. Ons vertel haar van die snorkelplanne, en sy stem onmiddellik in om ook saam te gaan. Nou is daar tien van ons, maar steeds geen reëling nie. 

Soos afgepraat, maak ons kontak met die res van die bootreisigers die volgende dag. Hulle verduidelik dat dit nogal ingewikkeld is om die trip te reël. Ons bied onmiddellik aan om te onttrek, omdat ons voel dat ons nie regtig inpas nie. Ons kon enigeen se ouers gewees het. Hiervan wil hulle egter niks hoor nie. Inteendeel, hulle dring daarop aan dat ons móét saamgaan. En hulle onderneem om alles self te reël, ons hoef niks te doen nie. Oulike kinders, dié.


Ons bring die res van die dag in Labuan Bajo deur. Dis ‘n klein, maar bitter bedrywige dorpie. Toerisme is die hartklop van die dorp. Tog is Indonesiese besighede, wat baat vind uit toerisme, in die minderheid. Restourante adverteer skaamteloos dat hulle westerse spyskaarte het en duikskole basuin dit uit dat hulle Duits, Frans, Spaans of Italiaans praat. Indonesiese besighede is beperk tot die verhuring van motorfietse, agente vir bootreise, Warungs en plaaslike winkels, die informele vismark en sommige blyplekke. Omtrent al die blyplekke is vol – vol toeriste. Ons dwaal deur die dorpie en saal af in ‘n swembad op een van die kuierplekke se dekke. 


Uitsig op Labuan Bajo se besige hawe is onverbeterlik. En in die aand eet ons varsgebraaide barracuda in die vismark. Die Bintangs kom uit die winkel oorkant die straat, spotgoedkoop. 


Ons kry berig dat ons die volgende oggend by ‘n Italiaanse koffieplek moet aanmeld vir ons snorkeltrip. Tien van ons, 200 Rupiahs per persoon, met snorkelgerei, middagete ingesluit. Na twee stil eilande, waar niemand anders behoort te wees nie. Voordat jy “snorkel” kan sê, sit ons op die boot. 


Een van ons beste snorkels in ses maande. Twee verlate eilande inderdaad. Twee van Indonesië se 17,000 eilande. Met gesonde korale, sigbaarheid puik, en volop visse. Ons sien haaie en seevlermuise, en ‘n hele paar vissoorte vir die eerste keer. Die eilande is so klein dat ons rondom altwee kan swem. Ons snorkel totdat ons oumensvelle op ons knieë en enkels het. 


Nog beter as die snorkel is die vriendskap wat gesmee word. Ons ken mekaar vir enkele dae, maar die gemeenskaplike liefde vir reis sement ons aan mekaar vas. ‘n Duitse meisie in haar finale jaar van ingenieurswese, ‘n IT-klong uit Bulgarye, ‘n Franse meisie wat in wingerde in Australië werk en haar Ozzie-kêrel, ‘n Hollandse meisie wat voorheen ‘n deli gehad het en haar ingenieur-kêrel, twee bleek Engelsmanne wat twee jaar lank gespaar het vir die reis waarmee hulle besig is en ons twee Namibiërs, dubbel almal se ouderdom. Ten spyte van die uiteenlopenheid ontwikkel ‘n vriendskap sonder vooroordele. En ons praat die woordelose taal van Wanderlust.

In die aand ontmoet ons vir ‘n finale saameet by die vismark. Ons gesels en lag in die taal van Wanderlust, adresse word uitgeruil en vir die eerste keer leer ons mekaar se name. Vriende sonder name kry name.

Om ‘n muur af te breek

My wakkerword is eers nadat ek geland het. Ek en die muur lê saam in die gang. Ons private kajuit is nie meer so privaat nie. Ligte gaan aan en die skipper vra gesteurd wat aangaan. Immers is dit twee-uur in die nag. Het ek seergekry? Nee, maar dis nogal ‘n hardhandige manier om wakker te word. Die see is rof, en ons boot beur onverpoosd voort, op en af oor die wilde deinings. Oor een só ‘n deining is ons matras van die bed geswiep, en ek is deur die lug, reguit dwarsdeur die laaghout wat ons muur met die gang vorm. Chuck Norris styl. Wou so iets nog altyd doen, maar hierdie slag was dit onwillekeurig.

Kom ek begin by die begin. Ons is per boot op pad vanaf Bangsal op Lombok eiland na die Komodo en Flores eilande. Die boot is redelik basies, soos meeste dinge in Indonesië. Twee kajuite en twee dekke met slaapplek vir ongeveer 30 passasiers. Drie etes per dag, stoppe vir snorkel en swem, drie nagte en vier dae reis vanaf Lombok na Flores, en stoppe in die Komodo Park waarna ons die meeste uitsien. Finale stop in Labuan Bajo.

Na Rinjani was ons behoefte net om tot verhaal te kom. Twee dae na die stap het ons nog geskrop om Rinjani se stof van ons lywe te kry. Asook Rinjani se stof uit ons klere, skoene en rugsakke te kry. Kuta was ons halte vir herstel. 

Kuta is nie ‘n plek van besondere skoonheid nie. Dus was ons verras met Kuta se gewildheid onder toeriste. Vermoedelik is die rede die volop mooi strande rondom Kuta, en veral strande wat bekend geraak het onder branderplankryers. Ons het genoeg tyd gekry om dié strande te gaan deurkyk, per poegie. Motorfietse is die algemene manier van vervoer hier, só algemeen soos two-tone hemde by ‘n vetveeveiling. Jy sien kinders ry, gesinne ry, aflewerings wat gedoen word, vrag wat vervoer word, en natuurlik toeriste. Almal op motorfietse. Honderde van hulle. En op een van hulle het ons twee gery, sonder rybewys en sonder ‘n helm. 


Op Kuta se strande kan jy rondhang, swem, stap en kyk na ander ouens wat dieselfde doen of miskien branderplankry. Jy kan ‘n plaaslike eetwinkelkie, bekend as ‘n Warung, ondersteun vir ‘n Nasi Goreng. Nasi is rys. Of ‘n Mie Goreng. Noedels. Voeg daarby ‘n koue Bintang en jy ken van die belangrikste woorde in Indonesië. 

Vanaf Kuta moet ons eers na Bangsal, die bedrywige passasiershawe van Lombok. ‘n Afstand van omtrent 80km in swaar verkeer en bo-oor ‘n berg of twee. In Bangsal wag ons in die Lombok Café, saam met honderde ander toeriste, vir ons onderskeie bote. Kommunikasie en die deel van inligting is nie juis waarom Indonesië bekend is nie, en dit vereis dat ek minstens drie kere moet vra oor ons vertrektyd. Uiteindelik word ons geroep, en ek moet bieg dat ons soos uitverkorenes voel. 

Ons kajuit is bo. Bo beteken direk bo-op die enjinkamer. Direk agter die skipper se sitplek. Ons het ‘n venster en ‘n halsstarrige deur. En dan die laaghoutmuur wat skeiding tussen ons en die gang bring. Privaat dus. Wel, in Indonesiese terme. Die bed bestaan uit ‘n platform waarop ‘n dubbelbedmatras met bont beddegoed lê. Hier begin ons uitdaging – snags skaats die matras, met ons twee daarop, onbeheersd rond op die platform. My poging om die matras te stabiliseer met ons rugsakke, is duidelik onsuksesvol want ons gly met elke deining heen-en-weer. En dis hoe ek toe dwarsdeur die muur geval het. 


Die mede-passasiers is almal jonger as ons. Soos die reis vorder kom die geselsies makliker en meer gereeld. Die gom van wanderlust laat ons van mekaar hou. Hier en daar word kontakbesonderhede uitgeruil. En na my val deur die muur, het almal hernieude belangstelling in die twee middeljariges uit Namibië.


Dis ‘n mooi roete. Ons gly langs palmgesoomde strande verby, verby berge met hul spitse bokant wolke en klein eilanddorpies. Op blousel water. Ons stop by plekke waar ons kan swem en snorkel, ons sien seeskilpaaie en seevlermuise, en ‘n strand wat rooi vertoon van verweerde korale. By meer as een stop klim ons die koppe daar naby uit om ‘n uitsig te kry oor hierdie mooi deel van die skepping. 


Hoe meer oos, hoe droeër word die klimaat. Die eilande is ook kleiner en laer. Rondom die kleiner eilande is daar meer seestrome omdat die temperature van die see oor kort afstande wissel. Op sy beurt veroorsaak die baie seestrome dat dieper water boontoe gedwing word, en saam met dit kom plankton wat die ryk mariene lewe voed. Die laer topografie van die eilande weer, veroorsak dat dit minder reën ten spyte van ligging in die ekwatoriale sone. 


Hierdie sameloop van omstandighede veroorsaak ‘n semi-ariede streek omring met ‘n baie ryk seelewe. Die Komodo Park sluit ‘n mariene bewaringsgebied sowel as die blyplek van die Komodo drake in, en is ‘n Wêrelderfenisgebied. 


Ons boot stop op twee verskillende plekke in die park om die komodo drake te sien. Dié drake is eintlik yslike likkewane, maar herinner nogal baie aan dinosourus-speelgoed. Hulle is karnivore, maar ook kanibale. En dodelik. Twee maande gelede is ‘n toeris uit Singapoer gebyt deur een. Eers het hy sy been verloor en daarna is hy oorlede. Ons sien heelwat van die drake, in hul natuurlike habitat. 


Na die drake beweeg ons aan, na Labuan Bajo ons eindbestemming. Ons kies koers na die blyplekke toe. ‘n Skoon badkamer, ‘n behoorlike bed en regte mure is wat ons nou nodig het. 

Klippekou op ‘n krater

Wat is die einddoel wanneer jy bergklim? Om die spits te bereik, of weer heelhuids onder te kom? Hoekom wil mens in elk geval ‘n krater uitklim? Na Rinjani het ek nogsteeds nie antwoorde op dié vrae gekry nie, maar dis beslis nie die gemaklikste terrein om te kies vir ‘n selfie nie. 

Rinjani is 3726m hoog, die tweede hoogste van Indonesië se 129 aktiewe vulkane. Die kraterrand vorm ‘n kegel, die sogenaamde caldera, van ongeveer ses tot agt kilometer in deursnee en die vulkaan het in 2010 laas geroggel. Tans is die lawaput bedek met ‘n kleiner vulkaan binne die caldera, bekend as Gunung Baru, omring met ‘n niertjievormige kratermeer, bekend as Segara Anak. Die huidige kraterrand van Rinjani het blykbaar gevorm na ‘n hewige uitbarsting in 1257. Voorheen was die berg heelwat hoër. Die uitbarsting van 1257 kan verbind word met sulfate wat gevind word in die yslae in Antarktika en was die oorsaak van koeler weer oor ‘n tydperk van twee jaar wêreldwyd. Respek. 

Die staptog na Rinjani se spits begin van die Senaru kant, dis glo die makliker deel. Eers net ‘n paar verduidelikings: Die ouens wat die kaartjies vir so ‘n staptog verkoop is baie meer geïnteresseerd in die verkope as om inligting uit te gee. Eers by ons basis besef ons dat die eerste nag se akkommodasie spartaans basies is. Ons badkamer is ‘n nat hok uitgerus met net ‘n toilet en ‘n verlore stortkop. Geen wasbak, geen spieël, en die toilet word gespoel met water in ‘n skepding uit ‘n groot kantien water. Is dit dalk doelbewus so beplan om mens sielkundige voor te berei? Ons besef ook dat ons winterklere moet hê omdat dit bitter koud raak bo-op die berg. En kopflitsies vir die gedeeltes wat ons in die nag moet loop. En dat ons bogemiddeld fiks moet wees. Huh?

Die res van ons groepie is ewe bekommerd oor die nuwe inligting. Daar is twee Indonesiese gidse, vier portiere en dan ons stappers. ‘n Duitse en Oostenrykse paartjie, ‘n Fransman, Italianer, Chileen, en Hollandse meisie – almal onder dertig – en twee middeljarige Namibiërs. In die naam van internasionale eenheid begin ons die staptog. Lus het mos nie brieke nie.


Die aand voor ons staptog hoor ons van ons Liefkind se verlowing. Daar kan seker nie beter nuus wees vir ‘n ouer as om te hoor dat jou gesin gaan uitbrei met nog ‘n seun nie. Ganse van dieselfde dam. Ons hoor van hulle mooi oomblik, en ook hoe hulle saam gebid het daarna. Ons harte is warm, en ons wange nat.

Die eerste ent van die staptog is op ‘n sementpaadjie, tussen koffie- en kakaoplantasies. Heel gemaklik. Sement gaan oor in grond en die plantasies word vervang met woud. Dis bedompig, die paadjie raak merkbaar steiler, sweet begin uitslaan, ons hyg en elke stop is ‘n gawe blaaskans. Kameraderie ontwikkel. Fransman raak die siel van die groep. ‘n Jongman met ‘n bedrywige reisgeskiedenis. Het al by ‘n Moeder Teresa huis vir gestremde kinders in Indië gewerk, skoolgehou in Kambodja, en is tans ‘n trokdrywer in Australië. Altyd ‘n grappie en die musiek wat uit sy rugsak kom, hou ons aan die gang.


Die paadjie raak al hoe steiler, en toe ons halte maak vir middagete begin dit reën. Die Dorslanders het gelukkig reënjasse byderhand, maar van die ander ouens raak nat. Na middagete sit ons die tog in reënjasse voort. Toe ons by die eerste kampplek uitkom, is ons deurdrenk van sweet.


Alhoewel ons weer sonlig het omdat ons bokant die wolke is, is dit Racheltjie de Beer weer. Almal is op soek na droë en warm klere. Ons eet, en kuier teen die koue in die tentkombuis. Een van die gidse sny sy vinger raak en ons Fransman kom tot die redding. Die pasiënt raak flou van die bloed, ek stop hom suikerwater in. Genoeg gebeure vir die dag en ons gaan soek skuiling in ons eie tente teen die koue.

Dis ‘n onstuimige nag van koue en wind. En die grond is skuins en bitterlik hard. Met ontbyt hoor ons dat die ander ouens ook sleg geslaap het, styf is en nie genoeg droë en warm klere saamgebring het nie. Die Duitse paartjie besluit om terug te draai, maar ons ander sit die voete neer, verder die hoogtes op. 

Gedeeltes van Rinjani bestaan uit kwartsiete, maar die hoër dele is omtrent geheel en al bedek met basalte en vulkaanpuin. Dit veroorsaak dat die paadjies se oppervlakte òf los òf klipperig is. Moeilike terrein. Maar die uitsigte is mooi, ons bene bly gewillig en die ruskanse word al hoe meer waardeer. Eers bereik ons die kraterrand, en sak dan af na die binnekant. Ons sien vir Gunung Baru, die kleiner vulkaan in die middel van die caldera, en die kratermeer. Gunung Baru rook en stoom onrustig, soos ‘n bedonnerde dwerg. Nog laer af teen die kraterrand is daar warmbronne, wat welkome lafenis bied. Middagete langs die meer en weer verder. 


Die klim is nou baie steiler, want ons moet nou teen die klipperige kraterrand uit. Ons bly moedig, al raak dit vermoeiend op die bene en elke opkyk ‘n foltering. Dis sulke tye wat ek lank en diep dink oor epiese ervarings. Ander ouens se stories, reisverhale, kamptoere, gesinsvakansies. En iewers skop die bedwelming van hierdie herinneringe in en neem my verder. Hoër in hierdie geval. Hoog is dit inderdaad want ons eindig by die hoogste kampplek op die kraterrand, vanwaar ons na die spits toe moet stap. 


Hierdie keer is die tente effens meer beskut teen die wind, maar dit word snags koud en die grond is weer skuins en hard. Baie ander spanne klimmers kamp ook hier. Om die spits te bereik teen sonsopkoms, en veral om nie te wedywer met hope ander klimmers nie, moet ons vroeg opstaan. Die nagrus is hard, koud en kort. Twee-uur word ons wakker gemaak met tee en koekies. Dis koud en donker. Laag-op-laag voorkoms. Ek dink aan Robbie Wessels. Kopflitsie, harnas, check. Bravo 1, Bravo 1 wat is jou posisie?

Intussen het My Lief vir ons groepie ‘n naam gekry. Die Summiteers. Ons begin ons laaste strek. Aanvanklik ‘n geleidelike klim, dan skielik baie steil met erge los grond. Puinsteen. Pynsteen. Pyn en steun. Die kraterrand bestaan omtrent geheel en al net uit vulkaanpuin. Dis soos om Duin Sewe of Big Daddy te klim, met die verskil dat dit in los, stowwerige grond met baie klippe is. Die roete volg nou stiptelik die kraterrand, weerskante tuimel die afgronde die donker dieptes in. En ons swoeg. Tree vir tree. Rus. Asemskep. Die lug raak al hoe dunner en die grond al hoe losser. Moeisaam kruip ons hoër. Ons kyk terug. Agter ons kruip honderde kopflitsies soos ‘n vuurvliegie-duisendpoot teen die kraterrand op.

Teen sesuur bereik ons die spits. En word waarskynlik die eerste Namibiërs wat dit gedoen het. Die son dreig om oor die wolkelaag op die horison op te kom, maar ‘n yswind waai hier. Ons probeer skuiling soek, maar dis klappertandkoud. As ons gaan wag totdat die son uit is, gaan ons verkluim. 


Ons neem ‘n foto of twee, en begin die tog afwaarts. Afstap is soveel makliker en gouer. Op ons terugpaadjie kom die son oor die wolke uit en ons stop. En bid vir ons twee kinders wat wil trou. Toe gly ons verder afwaarts tot by die kamp. 

By die kamp kry ons ontbyt en gooi die ergste grond uit ons skoene. Die Summiteers is almal asvaal van die stof. Ons saal weer op en begin die afwaartse tog. Gly-gly, briek-briek. My bene raak jellierig, en ek en die drie vrouens in ons groep stap heel agter. Een van die gidse hang besorgd terug. By elke rusplek gooi ons grond uit ons skoene, en laat ons moeë voete bietjie asemhaal. Bekommerd sien ek hoe my groottoonnaels blou verkleur. Ons het goeie tye saam gehad die laaste paar jaar. 


Vieruur word ons opgepik, by die eindpunt van die staproete, agterop ‘n bakkie. Ons kronkel op ‘n paadjie tussen honde, hoenders, koeie en kinders deur tot by die plek waar die res van ons bagasie gestoor is. Ons neem afskeid van die ander Summiteers, klim in verskillende taxis en vertrek na die onderskeie plekke van verblyf. Op pad klim ons weer oor na ‘n ander taxi. Dié kry ‘n papwiel, en ons klim weer oor na ‘n ander taxi. Halfnege die aand klim ons in Kuta, Lombok af en begin blyplek soek. By een van die volbespreekte plekke waar ons aanklop is die gasheer so ontfermend dat hy sy seun, met my agterop sy motorfiets, stuur om vir ons blyplek te soek. Ons eindig by Kuta Bay Homestay. Daar is warmwater in die badkamer en ‘n dubbelbed met wit lakens. Ons boek in.

En ons wonder: Is dit nou die eintlike eindpunt van ons staptog?

Gili Air

Kom ons wees eerlik – waaraan dink jy as jy die naam Gili Air hoor? ‘n Lugredery of ‘n eiland? Dis ‘n eiland! Net so ‘n vreemde naam soos daai eilandjies van Langerhans iewers in ‘n mens se binnegoed. 

Die Gili eilande lê op die seeroete oos van Bali eiland op pad na Lombok. Aldrie is klein en naby aan mekaar, ‘n klein entjie van Lombok eiland af. Uit Ubud vertrek ons na Padangbai, vanwaar ons op ‘n veerboot klim om te vaar na Gili Air, die eilandjie naaste aan Lombok.

Padangbai se hawe is erg bedrywig en honderde passasiers vertrek hiervanaf na die ander Indonesiese eilande per veerboot. Min inligting word gebruik om die hordes te beheer, geen aankondiging word gemaak nie. So bly ons rondmaal in ‘n groep met dieselfde blou plakkers op ons klere totdat ons na omtrent twee ure op ‘n propvol veerboot klim.

By die eerste van die drie eilandjies, Gili Trawangan, klim die meeste passasiers af. Ons word verplaas na die dek, om plek te maak vir passasiers wat aan die ander kant van die boot opklim, oppad na Lombok. Na omtrent tien minute klim ons af op Gili Air se strand, opgesaal met ons rugsakke. 


Met geen bespreking nie begin ons stap, op soek na blyplek. Hier is geen motors nie, net fietse en perdekarre. Ons begin stap, takseer die blyplekke van buite af, en as die aansig goed lyk klop ons. Happy Homestay is ons keuse, na die vierde, vyfde aanklop. Ons eenheid is een van vier in die agterste gedeelte van die tuin. Die bure is Spaans en die huiskat kom groet. Dis stil hier. 


Ons kry fietse en begin die eiland verken. Die strand word omsoom met oorde, hotelle, deftige blyplekke, restourante en duikskole. Blyplekke met see-uitsig se pryse is aansienliker hoër as ons s’n, merk ons op. Na ‘n uur of twee ken ons die eiland, en stop vir ‘n Bintang om die dag af te sluk. 


Dis laagwater, ons sit met ons stêre op die sand en kyk hoe die son agter die flenterwolkies op die horison sak. Oral stap mense op die branderstoep rond en drink die mooi van die goue uur. Dis mooi hier. 


Gili Air se pas is stadig. Ons swem, lê op die strand, snorkel, ry fiets, dwaal rond in die paadjies tussen huise. Hope klein eetplekkies met goedkoop etes, almal groet vriendelik, en die perdekarre klingel verby. Na ‘n heerlike ete by ‘n restourant met tafels en stoele op die strand spreek My Lief haar seën oor die plek uit – eers sê sy dat sy weer sal wil kom, toe sê sy sal hier kan bly. 


Maar ek het ander planne. Na Lombok eiland, waar ek Berg Rinjani wil gaan uitklim. Een nag by die basiskamp, twee nagte in tente op die berg, drie dae se begeleide stap, etes ingesluit, plus op- en aflaai. Klink my na die ideale manier om ‘n paar dae op Lombok om te kry.