Nou waa’s daai?

Dis die teenvraag wat jy gaan kry as jy vir ‘n Namakwalander vertel van ‘n plek waarvan hy of sy nog nooit gehoor het nie. China het sommer ‘n hele paar sulke plekke. En al was ons vir twee maande in China, is daar nog baie nou-waa’s-daai-plekke.

Ons was meestal in die suidooste, ook die digbevolkste deel van China. Hoofsaaklik omdat Shanghai ons basis was.

china 032

Van Shanghai af was Nanjing, Suzhou, Wuxi, Hangzhou en Wenzhou gerieflik per trein bereikbaar. Die verste punte uit Shanghai wat ons besoek het, was Xi’an (1,360km wes), Beijing (1,200km noord-noordwes), Qindao (700km noord), Zhangjiajie (1,300km wes-suidwes) en Guilin (1,500km suidwes).

China is die derde grootste land op aarde, naas Rusland en Kanada. Van oos na wes strek die land oor ‘n afstand van meer as 5,000km en van noord na suid meer as 5,500km.

IMG_9908

Afstande in China maak my nederig. Kashgar in die verre weste is 3,700km vanaf Xi’an en 5,100km uit Shanghai. Die afstand na Harbin uit Beijing is 1,200km noord en dan nog 1,200km verder noord tot by die Heihe Rivier, die grens met Rusland. Harbin en Kashgar is 5,500km van mekaar af.

Ten spyte van die yslikheid van die land, is daar net een tydsone.

china 449

Die suidooste van China, dié deel waar ons was, is die digste bevolk. Die magtige Yangtze Rivier is die derde langste rivier in die wêreld (6,380km lank), en die uitgebreide sisteem van kanale uit dié rivier vorm die slagaar van die suidooste. Al vir eeue.

Die klimaat van dié deel is gunstig en oppervlakwater is volop, twee belangrike bydraende faktore. Hoe nader aan die kus, hoe meer neig die klimaat na humied-subtropies. Binneland toe raak die klimaat meer kontinentaal – verskille tussen seisoene word toenemend groter. Dit raak ook al hoe droeër, wat beteken dat die bevolkingsdigtheid afneem verder weg van die suidooste.

china 314

Groot dele van China is bergagtig, sowat een-derde van die totale landoppervlak. ‘n Hele paar provinsies van China is bergagtig, maar veral die westelikes en die suidweste, waar Tibet is. Trouens, Everest in die Himalaja-gebergtes is geleë in Tibet, op die grens tussen China en Nepal.

china 038

Met ‘n bevolking van ongeveer 1,4 biljoen mense is rofweg een uit elke vyf mense op aarde ‘n Chinees. Omtrent die helfte van alle Chinese woon in stede. Dus het China ‘n hele paar stede met meer as 10 miljoen mense, en ook ‘n paar megastede met meer as 20 miljoen mense. Vir elke inwoner van Aranos is daar ‘n Chinese stad met meer as 1 miljoen inwoners. Miskien nie rêrig nie maar vir elke Namibiër is daar 636 Chinese (die grootte van ‘n gemiddelde skool) – dis wel ‘n feit.

Windhoek, in Chinese terme, is dus ‘n kleinerige dorpie. Al is Windhoek ‘n hoofstad.

china 559

Die Chinese regering verstaan die demografiese uitdagings van só ‘n groot bevolking. Tussen 1979 en 2015 is ‘n een-kind-beleid toegepas. Die groei in bevolking het wel afgeplat, maar beleidmakers het gou besef dat dié benadering tot gevolg het dat broers en susters, nefies en niggies en ooms en tannies – families dus – nie moontlik is nie. Deesdae word Chinese weer toegelaat om hoogstens twee kinders te hê.

china 512

In vele opsigte is China meer as indrukwekkend. Dis die derde grootste land in die wêreld, met 22 provinsies. In alle opsigte ‘n baie groot verskeidenhied. Landskappe wat wissel tussen woestyn en tropiese woude, hooglande en vloedvlaktes, grasvlaktes en sneeubedekte berge.

china 023

Die gedokumenteerde geskiedenis van China gaan oor die 5,000 jaar terug en die Chinese ekonomie is al vir die laaste 2,000 jaar die grootste in die wêreld. Wel, die Amerikaners dink hulle ekonomie is groter. Maar deesdae moet Amerikaners dalk aanvaar dat hul ekonomie vir ‘n kort tydjie die grootste was.

China het byna nog altyd die grootste stad in die wêreld gehad – waaronder Xi’an, Hangzhou, Nanjing, Beijing en deesdae Shanghai.

china 370

Die deel van China op die Asië vasteland staan bekend as die Volksrepubliek van China en was vroeër ook bekend as Rooi China of Kommunistiese China. Die ander deel van China op die eiland Formosa staan bekend as die Republiek van China, oftewel Taiwan. Taiwan beskou homself as die ware China terwyl die Volksrepubliek Taiwan as ‘n afvallige provinsie ag.

Toe die tydperk van die emperors in 1912 tot ‘n einde gekom het, het China ‘n republiek geword, maar onenigheid het ontstaan tussen die Nasionale Party en die Kommuniste en ‘n burgeroorlog het ontstaan. Mao Zedong, die kommunistiese leier het uiteindelik die oorhand gekry en die Volksrepubliek in 1949 uitgeroep. Die nasionaliste het na Taiwan gevlug.

IMG_9173

Die Chinese geskiedenis, taal en kultuur is intens verweef. Ons het dit gesien in die vorm van ‘n innige respek vir erfenis, wet en orde, nasionale aspirasie en nasietrots. Goed ingesuur met ‘n waardering vir skoonheid – of dit blomme in potplanthouers langs die strate, ‘n natuurtoneel, ‘n standbeeld, ‘n bonsai, of ‘n prominente gebou is – mens kry die indruk dat mooigoed deur almal waardeer word.

Vandalisme en graffiti is ‘n absolute rariteit. Anti-establishment, perversiteit en eksplisitisme is ongekend.

IMG_0082

Hoewel Chinese buitengewoon hard praat, luidrugtig nies, en keelskoonmaak, is Chinese eintlik nie-bakleierig en vreedsaam. Die land is al ‘n hele paar keer binnegeval deur moeilkheidsoekerige bure, en ten spyte van ‘n paar bloedige huismoleste onder mallerige emperors, het China nog nooit oorlog met ‘n ander land gaan maak nie.

Is dit dalk die rede waarom die Chinese militêre spandering relatief min is in vergelying met Amerika en Rusland?

Chinese noem hul land Zhongguo – Middelland – omdat hulle dit die afgelope 5,000 jaar as die middelpunt van die beskaafde wêreld beskou het. Antieke China was ‘n land van tegnologiese deurbrake en uitvindsels. Papier, die magnetiese kompas, die drukpers, porselein, sy, buskruit, vuurwerke, hidroliese en ketting-aangedrewe werktuie is almal uitvindsels uit Antieke China.

IMG_9361

Ons is verras met die intense skoonheid van China. Of dit nou kuns, vakmanskap, vaardigheid of ‘n natuurtoneel was – ons is ‘n hele paar maal stilgemaak.

Ons het gehou van die orde en die manier waarmee orde gehandhaaf word – geen wanorde en geen brutaliteit. Die polisie is altyd sigbaar aanwesig. Polisiemanne en polisievroue is altyd vriendelik en toeganklik. Soos dit hoort.

IMG_9243

En die Chinese is meesters op die gebied van skarebeheer. Daar is orals baie mense, die stasies is meestal oorvol, en die verkeer is deurgaans druk. Nogtans het ons nooit enige vorm van chaos ervaar nie. Trouens, in die twee maande het ons net een (baie) ligte motorongelukkie gesien. En, die dra van valhelms is bloot opsioneel, wat ‘n aanduiding is dat ongelukke hoogs uisonderlik is.

IMG_9156

Als werk, eintlik meestal vrek effektief. Onderhoud en versorging is opvallend, en die tuine is asemrowend. Waar ‘n probleem opduik, kom ‘n spoedige oplossing. Sommer oornag, in die meeste gevalle. Geen kragonderbreking, sonder-water, of nie-werkende verkeersligte. Openbare vervoer is goedkoop en stiptelik. Skoonmakers sien jy oral – in die strate, tuine en toilette.

Van toilette gepraat, jy hoef nêrens lank te knyp nie, openbare toilette is volop.

Ons het omtrent orals in hostels gebly. Chinese hostels stel ‘n besondere hoë standard en bied altyd ‘n dubbelkameropsie, gewoonlik met ‘n eie badkamer. Wit lakens, skoon badkamer, ventilasie en My Lief is tevrede. Nêrens het ons ‘n slegte ervaring gehad nie. Die prys het gewissel tussen R150 en R600 per nag, in die meeste gevalle was die prys rondom R300 per nag vir ‘n dubbelkamer met ‘n eie badkamer. Nie te sleg nie.

Daarteenoor is besoeke aan natuurparke en nasionale gedenkwaardighede relatief duur, maar alle besienswaardighede word foutloos versorg. Ons was verstom oor die gewildheid van sommige besienswaardighede, selfs op ‘n Dinsdagoggend kon ons skouers skuur met miljoene Chinese by ‘n nou-waa’s-daai-plek.

IMG_0337

Spyskaarte is ook meestal in Chinees. En nee, jy gaan nie vaalvleis of malvapoeding op die spyskaart hê nie. Ons het sover moontlik straatkos geëet, en die prys was selde meer as R120 per ete vir twee.

China is nie ‘n land vir beginner-toeriste nie. As jy nie Mandaryns, Yue, Wu, Minbei, Minnan, Xiang, Gan of Hakka onder die knie het nie, en ook min selfvertroue, moet jy anderpad kies. Die verskillende Chinese tale word vir mekaar verstaanbaar gemaak deurdat almal dieselfde geskrewe taal gebruik. Kortliks beteken dit dat logogramme of karakters, woorde en frases dieselfde betekenis in al die Chinese tale het. Teoreties kan almal mekaar se geskrewe taal lees, al kan hulle nie mekaar se gesproke taal verstaan nie.

Inligting vir nie-Chinese besoekers is uiters beperk omdat dit gewoonlik in geen ander taal as Chinees kommunikeer word nie. Want binnelandse toeriste maak seker meer as 95% van alle toeriste uit. Min Chinese is andertalig. Dit beteken dat buitelandse besoekers staat moet maak op vertaling in onakkurate Engels of langsame ontleding van karakters as mens nou nie Chinees vlot kan lees nie. Taal gaan tussen jou en ‘n oplossing vir jou mediese kwaal, bankprobleme en ‘n lastigheid met jou selfoon staan. Bly by die huis en kyk TV as jy gemak verkies. En as jy gereeld vir China met Japan verwar.

img_0472

Sal ons weer gaan? Jaaaaa! Twee maande was te min om alles van China te sien en te ervaar. Daar het teveel nou-waa’s-daai plekke oorgebly, selfs na twee maande, en die land is eenvoudig te groot en omvangryk om ten volle in twee maande te ervaar.

Ons gaan die uitnodiging na Tibet sterk oorweeg …

Advertisements

Op berge en dale 

In Chinese terme is Guilin piepklein. Minder as een miljoen mense in die stad en minder as 5 miljoen in die metropool. Guilin het nie eers ‘n metrosisteem nie, net ‘n dodelik effektiewe bussisteem. En derduisende poegies en allerhande mutasies daarvan.

IMG_9833

Die binnekant van die stad is sonder voertuie, gevolglik draai bedrywighede rondom voetgangers – instapwinkels, straatkos, smouse en stalletjies, musiek en vertonings, parke en tuine, mense wat kaartspeel, dans of oefen.

IMG_9852

Die klimaat is humied-subtropies en die plantegroei is geil. Osmantus-bome, wat in Oktober blom, het die stad sy naam gegee. Die tuine is oordadig. Saans word die liggies aangesit, tot groot plesier van almal op straat.

IMG_0061

Nog vere in die hoed van die aantreklike, goedbeplande stad is die uitleg rondom die Li Rivier en sy vier mere, die pagodas en die Ming Paleis.

IMG_9819

Maar die eintlike faam van die stad lê in sy omringende omgewing.

Sedert die gedokumenteerde ontstaan van Guilin 23 eeue gelede beskou besoekers aan hierdie streek die omringende karstlandskap as die mees skouspelagtige in China. Lieflik, verbluffend, pragtig, asemrowend – kies maar die beskrywende woord. Ons het nie die regte woord gekry om die buitengewone mooi berge en dale van hierdie streek te kan beskryf nie.

IMG_9835

Trouens, in Guilin het ek besef dat ek ‘n volslae kiekomaan is – iemand wat fanaties kiekies neem en dan ure lank hulpeloos sukkel om die bestes uit te kies.

Kort na ons aankoms begin ons die stad verken. Dis bedompig en ons stap in ons sweet. Skadus van die parke is ‘n logiese uitweg. So dwaal ons tot by ‘n koppie met die naam Old Man Hill. Trappies wat oorgaan in gedresde klippe op ‘n stygende voetpad. Steiler en steiler. Hoogtevrees of te not, vandag gaan ons op. Verkeerde klere. Maar ons kom heelwat ander stappers teë met verkeerder klere. En een met ‘n kat. Totdat ons bo staan en die uitsig aangaap, verwonderd oor die berge en dale van die karstlandskap rondom ons.

En ek begin vermoed dat ek ‘n kiekomaan is.

IMG_9837

Water formeer die oppervlak en samestelling van kalksteen en oor die jare kan hierdie wisselwerking lei tot ‘n landskap van grotte, sinkgate, ondergrondse mere en riviere. So word ‘n karstlandskap gevorm. Dink Otavi Berge of Kango-grotte. Soms is daar oppervlakwater, soms heeltemal afwesig.

Krap jy rond op die internet, is daar opvallend min inligting oor die karstlandskappe van China.

IMG_9865

Die karstlandskap by Guilin is uitgebreid. Die landskap is op die mooiste al langs die Li en sy sytak, die Yulong Rivier. Yangshuo, omtrent 60km vanaf Guilin en langs die Yulong, is heelwat kleiner maar amper meer bekend as Guilin vir die ongewone berge van hierdie karstlandskap

In Yangshuo, en eintlik orals oppad, is daar fietse te huur teen 20 – 60 Yuan per dag. Die fietsrypaaie is foutloos met min opdraendes, belyn met aftrekplekkies en stalletjies van plaaslike produkte, kos en water, en baie ander aanbiedings waarvan ons niks weet of verstaan nie.

IMG_9912

Nie-chinese besoekers aan Yangshuo maak waarskynlik minder as 1% uit. Ons het ‘n volle dag opsy gesit vir Yangshuo en die fietsry. Een oorslaap in Yangshuo sou eintlik nog beter wees.

IMG_9878

Ons blyplek in Guilin was reg langsaan die Ming Paleis. Die nag na Yangshuo reën dit swaar, dit donder en weerlig. Narkose. Al is my vermoedens oor kiekomania sterker, slaap ons rustig.

IMG_9920

Terug in die tuine van Guilin ontmoet ons vir Sundy Wen, ‘n Chinese toergids wat Engels vlot praat. Hy het die dag vry, en bied aan om ons gasheer te wees.

So neem Sundy ons na Xingping, ‘n antieke boeredorpie langs die Li Rivier. In ‘n bussie wat plaaslike mense heen-en-weer ry.

IMG_9960

Daar is hoenders en eende op straat, honde wat lui rondlê, en boervrouens wat lukwarte, mangos, waatlemoen en grondboontjies te koop aanbied.

IMG_9921

Ons klim op ‘n bamboesvlot aangedryf met ‘n Yanmar enjintjie. En ek besef dat ek ‘n volslae kiekomaan is. En dat Sundy Wen ‘n nuwe vriend is.

IMG_0003

IMG_0026

IMG_9877

Vanaf Guilin vertrek ons na Xi’an per vliegtuig. Voor ons vlug stap ons bietjie rond en ontmoet Barry (sy Engelse naam), wat ons nooi na ‘n teewinkel. Barry is ‘n onderwyser en gee Engels en Kaligrafie. Sy familie boer naby Guilin en die tee in die winkel kom vanaf hul plaas. Hy verduidelik dat die boere ook rys, rissies, mangos en allerhande soorte groente en kruie verbou. Teedrink op die Chinese manier is ‘n seremonie en selfs ‘n geharde koffiedrinker soos ek kan nie help om dit te geniet nie. So leer ons bamboes- en lietjietee drink.

IMG_0054

Ons vertrek uit Guilin en in my verbeelding hoor ek my onwillige belydenis: “Hallo, ek is Pierré en ek is ‘n kiekomaan. Ek het hulp nodig.”

Maar ek kalmeer toe ons oor die berge en dale van Guilin opstyg en ek luister na Katherine Jenkins se (Quello Che Faró) Sara Per Te. Mooi.

Ek dink alle ander kiekomane verstaan.