Belydenisse in Bali

In Bali het ek weer bely dat ek die onderwysers uit my verlede nie genoeg waardeer het nie. Hulle is die mense wat my breuke, die desimaal en die metrieke sisteem verduidelik het en my gedwing het om tafels te leer. Hulle is ook die mense wat my geleer het om te spel, te skryf en te redeneer. Dan was daar dié wat my probeer Engels leer het en dié wat my geleer het om my van ander lande en kulture te leer en kaarte te lees en diegene wat probeer het om met Gesondheidsleer, Godsdiensonderrig en Jeugweerbaarheid my op die regte pad te kry. Nie almal het ‘n ewe goeie joppie gedoen nie, maar met genade het ek darem nie te vrot uitgedraai nie. En ek is jammer dat ek nie altyd dankbaar was nie.

Die geldstelsel van Indonesië werk met baie nulle. Geen honderde nie, net duisende, miljoene en biljoene. Skielik moes ek diep delf om die metrieke sisteem toe te pas en uit my kop te kan deel en vermenigvuldig. Onwillekeurig het ek teruggedink aan die Wiskundemenere uit my verlede vir wie ek dankbaarheid skuld. Die een uit my laerskooldae het ‘n weglêsnor gehad, die een in Standerd ses en sewe wou eintlik eerder rugbyspeel as skoolhou en die een van die senior standerds kon sonder moeite in vryhand ‘n waterpas streep en ‘n volmaakte sirkel met bordkryt trek. 

Terug na Indonesië. Een Rand is gelyk aan 994.04 Rupiah. Vir my doeleindes is dit rofweg 1 = 1000. Na my eerste besoekie aan die kitsbank het ek nogal wintie gevoel want ek het skielik twee miljoen Rupiah in my beursie gehad. Die goeie nuus is verder dat Indonesië redelik goedkoop is en dat een miljoen Rupiah jou verder bring as ‘n beskeie R1000. 

Ons het nie eintlik beplan om Bali te besoek nie. By ander reisgers gehoor van die baie toeriste, eintlik Australiërs, en dat pryse effens duurder is as in die res van Indonesië. Die plan was dat ons net ‘n nag of twee oorbly en onmiddellik verder beweeg. Op die laaste oomblik bespreek ons blyplek omdat ons in die middel van die nag arriveer. 

Die blyplek se naam is Bread and Jam. Ten spyte van die misleidende naam is dit ‘n lieflike plekkie – skoon, goedkoop en supersmaakvol. En ons word halfdrie in die nag met ‘n breë glimlag ontvang! Onwillekeurig dink ek aan Lukas 11 en al die ander lesse oor gasvryheid uit Die Bybel. En ek bely dat ek bevooroordeeld was oor ‘n naam.


Kuta, dié gedeelte van Bali waar ons bly, is besig. Baie besig. Alhoewel die strate oorvol is, geval die plek ons meer as wat dit ons teleurstel. Dis skoon, netjies en die Indonesiërs is gaaf. Ons ry bietjie rond, en ons begin bou aan mooi herinneringe. Dis mooi hier. En die pryse maak dit al hoe mooier.  


Bali-eiland is Hindoe, in teenstelling met die res van Indonesië wat oorwegend Moslem is. Die Hindoe-invloed is moeilik om mis te lyk; orals is tempels, brand wierook, en word blomme neergesit. Ten spyte van die voorvol strate is die verkeer verdraagsaam en respekterend. Ons word voorgekeer en welkom geheet. Vrae word gevra hoekom ons op Bali besluit het, hoe lank ons wil bly en hoe Namibië is. En dan afgeëindig met seënwense om voorspoedig verder te reis en Indonesië te geniet. En ek kry jammer dat ek nie na Bali wou kom nie.

Die toerisme infrastruktuur in Kuta is inderdaad indrukwekkend. Luukse hotelle sit ingeryg langs die strande, dit wemel van restourante, gedenkwinkels en streelpersele en die baie Australiërs is oral. Ja, mens herken hulle. En ons sien hulle invloed. Ozzie dit en ozzie dat. Ons wonder oor die aaklige slagting van 2002 toe meer as 200 mense in ‘n bomontploffing gesterf het. Iemand noem ‘n syfer van omtrent die helfte van alle besoekers aan Bali wat van Australië is. Vlugte tussen Australië en Bali is supergoedkoop, en ja, dis nie noodwendig die room van Australiërs wat hier in Kuta rondloop nie. 


Ons besluit om te skuif na Ubud. Homestay hierdie keer, in Pondok Permata aan die bokant van die dorpie. Dis ‘n mooi plek, en dit word nog mooier toe ons die prys hoor. Ubud is ‘n juweel. Klein winkeltjies, handwerk, kuns, tempels, mooi ingange, restourantjies, vol straatjies, pragtige tuine, ryslande en lieflike stappaadjies. Opvallend vir ons is die afwesigheid van Australiërs. En Britte. Nie-Engelstalige toeriste is skielik in die meerderheid. Hier is ook geen mol nie. Luukse hotelle en deftige restourante is ook minder. Ons wonder daaroor. En ons bely dat ons van Ubud hou.

Oor ‘n biertjie begin ons wonder waarom ons van Ubud hou. Toe die bier leeg is, weet ons – die slegte goed is uitgeskakel. Ons voel nie uitgebuit nie, daar is respek en belangstelling, geen pretensie, pryse is mooi laag, diens is goed en die mense is vriendelik en behulpsaam. En daar is genoeg mooi om te geniet sonder luukse restourante en blyplekke, sonder mols. 

Kaskenades in Coron

Ricardo is sy naam. Skoongeskeer soos ‘n winkelpop, herinner hy my bietjie aan die beeldjie van die laggende buddah wat ons in China gesien het. Hy bied akkommodasie aan, teen ‘n afslag. Ons het pas met die boot uit El Nido in Coron aangekom en het nog nie blyplek nie. Ricardo se aanbod lyk goed en ons word met bagasie en al in ‘n driewiel gebondel om die plek te gaan kyk. Die driewiel beur saam met honderde ander driewiele en motorfietse tussen honde en voetgangers teen die bulte van Coron uit en kom tot stilstand in die besigste deel van die dorp. 


Ons klim af en stap in ‘n gangetjie tussen verskeie huise deur, later op ‘n sementpaadjie oor die water, tot by die Sea Dive Resort. Laasgenoemde staan eintlik in die see, op pilare. Baie Filipynse huise staan so in die water, selfs op die see. Op pilare of stelte. Die huise is dikwels vas aan mekaar, met klein onveilige gangetjies tussenin. Ons kyk die Sea Dive Resort deur, kom ooreen oor die prys per nag en boek in. 


Deesdae kyk ons met ander oë na iets wat ‘n resort genoem word. Ook na iets wat hotel, hostel, lodge, inn en gastehuis genoem word. In Filipyne is daar geen duidelike maatstaf om tussen hierdie name te onderskei nie en die standaard wissel erg. Ligging is ook nie ‘n goeie maatstaf nie. Soos die Sea Dive Resort bewys, omring met lendelam, krotterige huise op stelte. Ons vereistes is ‘n gemaklike dubbelbed, met skoon beddegoed, ‘n eie, droë badkamer, wifi en lugreëling. Maar ons weet al dat een van hierdie vereistes ons mettertyd gaan teleurstel. 

Die eerste kamer in die Sea Dive Resort lyk goed, totdat ons sien dat daar ‘n nat kol teen die plafon is. Ons kry ‘n nuwe kamer. Met storttyd ontdek ons dat die warmwater in die nuwe badkamer nie warm is nie. Die volgende oggend trek ons in die derde kamer in. Lyk nie sleg nie en die warm water is wel warm. Maar ons is nie hier om die dag in die kamer deur te bring nie – ons doen een van die boottoere na die eilande. 


Die boottoer stel nie teleur nie. Afgesonderde strande, lieflike korale en baie visse, louwarm turkooisblou water, en natuurskoon wat jou asem wegslaan. Die kiekomaan bly bedrywig. Ons kajak bietjie, en lê weg aan ‘n lieflike middagete. Dan verder na waar ons kan snorkel oor een van die Japanese skeepswrakke van die Tweede Wêreldoorlog, na die Kayangan Meer waar ons ‘n eindelose uitsig op Coron het en die Siete Pecados waar ons weer snorkel. Net voor skemer is ons terug by ons blyplek.


Ons resort het ‘n gawe restourant en dek. Dis ook al plek waar mens wifi het Wel, soms. Eintlik is die sein op sy sterkste tussen een en ses in die oggend wanneer die meeste gebruikers slaap. Nietemin, die dek is die volgende dag vir my ‘n toevlug, naby genoeg aan ‘n toilet. Een of ander tyd moes dit gebeur, en my tyd het gekom in Coron. Gelukkig bly die aanval sonder koors, naarheid en ontwatering. Dankie tog vir loperamiedhidrochloried wat hipermobiliteit in die dermkanaal inhibeer. Dis wat ek lees op die voubiljet in die pilleboksie.

Tussen die begin en die einde van die naweek is Saterdae nogal baie soos ‘n middelkind. Onopvallend en soms afgeskeep. Saterdae gaan maklik ongesiens verby met min om oor te rapporteer. Saterdae is nie so voor-op-die-wa soos Maandae, of so aandringerig soos Vrydae nie. Ook nie so voordoenerig soos Sondae nie. 

In my lewe het ek egter geleer dat belangrike dinge op Saterdae kan gebeur. Die element van ‘n geyser sal byvoorbeeld ‘n Saterdag kies om die gees te gee. 

Op ‘n Saterdag word die kansellasie van ons trip met die veerboot na Manila aangekondig. As gevolg van ‘n dreigende tropiese storm. Met heelwat ongerieflike gevolge. Nogtans lig ons die kenne, kyk op en maak planne. Maar op ‘n Saterdagnamiddag is die wifi nog luier en onbetroubaarder as ooit. En die besprekingskantore om alternatiewe reëlings te help maak is toe. 

Die enigste uitweg is om saam met ander passasiers lughawe toe te ry en ons name op ‘n waglys te plaas. Na ‘n uur of drie se gewag kry ons uiteindelik plek. Teen ‘n yslike prys. Toe al die stof gaan lê, kos die uurlange vlieg tussen Coron en Manila net soveel as ons vlug vanaf Manila oor Kuala Lumpur na Bali. 

Behalwe vir die gebeurtenisvolle naweek in Coron sal ek Filipyne vir ‘n paar onverklaarbare teenstrydighede onthou. Ligging van plekkies soos Moalboal, Panglao, Port Barton, El Nido en Coron is onverbeterlik. Tog is daar min geboue in die dorpe waarvan die ontwerp of instandhouding my beïndruk het. Versorging is waarskynlik ‘n rare begrip in Filipyne. Eintlik stel die toestand van al die dorpies teleur. So baie geboue is vuil, verwaarloos of bloot net voos geleef. Krotte en paleise staan langsaan mekaar, sonder enige onvanpastheid. Oor die toestand van die strate is daar ewe min sorge. Die strate is ongelyk, nou en oorvol. En iewers is daar water met ‘n verdagte kleur en reuk. Alles wat kan beweeg deel dieselfde straat tegelykertyd – mense, voertuie, honde, bokke en hoenders. 

Tog is daar altyd aaneenlopende vloei en geen ongeluk nie. Tog is die mense ongelooflik vriendelik en behulpsaam. Tog laat die Filipyne jou altyd welkom voel. Tog skep die totale prentjie ‘n eerlike, opregte gelatenheid, ‘n hartlikheid van omgee en belangstelling.

En dis hierdie mooi van Filipyne wat ek sal onthou. 

Fotoverhaal

Port Barton toets die ware betekenis van die woordjie paradys. Die dorpie is vasgedruk tussen ‘n beenwit strand, gesoom met kokospalms en woudbedekte berge, op die kromming van ‘n baai. Dis ‘n klein dorpie. So klein dat daar nie eens ‘n bank is nie, en waar krag net beskikbaar is tussen halfses en halftwaalf saans.


Met hoogwater spoel die mak brandertjies tot teenaan die trappies van ons blyplek. Op ons stoepie is ‘n uitnodigende hangmat en so uit die hangmat kan ons kyk na een van die bote wat geduldig op ons wag om te gaan snorkel. Dis vreedsaam en stil hier. Kinders speel op die strand en ‘n paar vissermanne sluk ‘n Red Horse met die dag af.


Saam met ons op die snorkelboot klim ‘n Portugese en ‘n Belgiese paartjie. Die skipper en sy bootsman is ou hande en neem ons van die een idilliese plek na die ander om te snorkel. 


My kamera werk hard, maar ek weet dat geen kiekie regverdiging kan gee aan die hemelse mooi van hierdie stukkie skepping nie. Buitendien kan ek nie die onderwaterwêreld kiek nie, en ek kry al hoe meer spyt omdat ek nie daai GoPro aangeskaf het nie. En dat ek nog nie ‘n duikkursus gedoen het nie. 


Ons ry langs afgeleë ente kus. Hier en daar is ‘n vissersdorpie, nog kleiner as Port Barton. 


Vir middagete gooi ons anker op ‘n strand sonder naam. Skipper en Bootsman berei vir ons ‘n eenvoudige middagete voor. En so oor gebraaide vis, rys, groente en vars vrugte kom Portugal, België, Namibië en Filipyne al hoe nader aan mekaar. 



Was dit nou Ruiter in Swart wat my laat wonder of ek al voorheen die naam Port Barton gehoor het? Of het ek bloot vir Barberton met Port Barton verwar? Tog twyfel ek sterk of Ben Brand en sy perd Satan ooit gesoek het na boewe op die Palawan Eiland. Want hy sou nie boewe hier gekry het nie. Filipyne is goeie mense.


Maar as Ben Brand ooit in Port Barton was, sou ons seker vandag nog die nuutste uitgawe van Ruiter in Swart kon lees. Dalk in kleur. Die stories sou miskien flou gewees het, maar die mooi omgewing sou opgemaak het. Fotoverhale sou nie uitgesterf het nie. 

Die Berge Fantasties 

Zhangjiajie is nou nie juis ‘n naam wat so lekkersê soos Aranos nie. Aranos is spikkelklein en Zhangjiajie ook (volgens Chinese maatstawwe). Alhoewel laasgenoemde meer as ‘n miljoen inwoners huisves en Aranos minder as tienduisend is daar tog ‘n vreemde verwantskap tussen die twee. Afspraak in die Kalahari met Prof Christo Pienaar in die hoofrol is ‘n Carfo-fliek uit my kinderjare en geskiet in die rooi Kalahari waar Aranos ook neersitplek gekry het. Op sy beurt was die berge naby Zhangjiajie die inspirasie vir die fliek Avatar.

Zhangjiajie lê in die skadu van Tianmenberg. Dié berg is bedrieglik steil en styg oor ‘n kort afstand van 200 tot 1,500m. Bo is daar ‘n mooi plato vanwaar mens nogal wyd kan sien. Hoog teen die byna loodregte hange sit daar ‘n reuse grot wat mens ‘n uitsig “dwarsdeur” die berg gee. Tesame het die grot en die mooi uitsig op die plato daarvoor gesorg dat een van die langste kabelkarlyne in die wêreld hier aangelê is.


Ons besluit om Tianmenberg te besoek. Miljoene Chinese besoekers per jaar kan mos nie verkeerd wees nie.


Ons vertrek op ‘n witkneukelrit in ‘n bussie berg-op. Na die hoeveelste harnaalddraai besef ons hoekom die bestuurder se waarskuwing om ons vas te gord so ferm was. Die gille en gelag raak al hoe senuweeagtiger hoe hoër ons gaan. Uiteindelik spoeg die bussie ons genadiglik op ‘n parkeerterrein hoog teen die berg uit.


Toe begin die trappe. En ek besef dat die kleuterrympie “Trippe, trappe, trone” dalk nie so onskuldig is nie, maar eintlik ‘n martelliedjie is. Ons sweet, swoeg en swyg. Tans is daar aanbouery op die trappe. Vir ‘n bergfiets downhill track. Verbeel jou!


Toe die trappe ophou begin die roltrappe. Jy lees reg. Roltrappe. Na agt stelle hou ek op tel. Van bo af het mens, uhm, asemrowende uitsigte. Daar is glaspaadjies, houtpaadjies en hangbrûe. En 11km voetpaadjies kronkel deur die woude. Dis ‘n karstlandskap, so daar is grotte en skeure, spitse en kranse. Elke nou en dan is daar ‘n platform met die mooiste uitsig. Kiekomaanwêreld.





Ons stap elke liewe paadjie en neem die kabelkar afwaarts. Byna 7,5km lank, en ons land uiteindelik in die middedorp digby ons blyplek. Pootuit, maar o so tevrede. Môre vat ons die Tianzishanberge, omtrent 35km verder, aan. Avatarwêreld.

Weer in ‘n bussie wat ook skoolkinders, boere, werkers en enige ander soort passasier op- en aflaai. Tot by die hek van die Zhangjiajie Nasionale Park. Hier klim ons af, kaart in die hand, op ‘n bedompige oggend.


Ons stap langs ‘n slingerende bergstroompie tot by ‘n plekkie waar ons dink die afdraai van die pad na die Hallelujaberg is.


Die paadjie word stiller en steiler. Honderde mosbegroeide trappies. Later is ons stoksielalleen. Salig – in hierdie digbevolkte land, dink ons. “Stairway to heaven” is nogal gepas vir hierdie geleentheid, besluit ek.

Maar na reekse en reekse trappies besef ons dat die plekke op die kaart nie opspoorbaar op die roeteborde is nie. Nie in Engels nie, en ook nie in Chinees nie. Hier’s fout, besef ons. Nogtans is dit verskriklik mooi. Ons wroeg voort, op en af, totdat ons op jelliebene by ‘n bushalte aankom met ‘n naam heeltemal anders as die een op ons kaart. Ons ry met die bus tot by die plek waar ons begin het.


Alhoewel dit ‘n mooi paadjie was en ons behoorlike oefening ingekry het, besluit ons om môre weer te probeer. Afleiding 1: Nie alle kaarte is akkuraat nie. En ‘n kaart wat amper akkuraat is, is nie akkuraat nie. Soos ‘n vrou nie amper swanger kan wees nie. Afleiding 2: Paadjies sonder naamborde van die bestemmings is onbetroubare paadjies. Afleiding 3: As daar niemand op ‘n paadjie stap nie, hoort jy ook nie daar nie. Moet veral nie alleen op mosbegroeide, afgesonderde paadjies stap nie.


Gewapen met ‘n heelwat beter kaart pak ons die roete weer ‘n keer aan. En ons ontmoet ‘n paartjie uit Indonesië wat saam met ons stap. Nou is ons darem vier, op soek na Halleluja.


Verskeie stappaadjies loop deur die park, begin onder en eindig bo-op die plato. Bo is daar busse wat heen-en-weer tussen die eindpunte loop. Daar is kabelkarre en, glo dit as jy wil, ‘n hysbak om jou weer onder te kry. Ons kies die een kabelkarroete afwaarts. Dit bring ons tot in die dorpie Wulinyuan, vanwaar ons weer die bussie terugneem tot in Zhangjiajie.


Om Zhangjiajie binne te dring is makliker as om die plek te verlaat. Kyk, die gebergtes rondom Zhangjiajie is wragtig pragtig. As ‘n selferkende kiekomaan was dit nogal traumaties om te wonder of ek dalk ‘n besondere kiekie kon gemis het.

Daar is egter ook logistieke uitdagings. Direkte vlugte na en vanaf groter stede soos Xi’an, Shanghai en Beijing is slegs laataand, ‘n onsmaaklike tyd. Want mens is dan op ‘n gulsige taxibestuurder aangewese om ‘n onsekere bestemming te probeer bereik – ‘n uiters beproewende situasie. Treinverbindings is ook beperk en, soos ons geleer het, die naweektreine is stampvol.

Vir ons was al uitweg om ‘n bus na Changsha, ‘n groter stad, te neem vanwaar ons die oornagtrein na Beijing kon kry.


Dit reën toe ons in die bus klim. Ek skuif terug en luister na Vampire Weekend se M79. Behaaglik. Die berge fantasties is by Zhangjiajie.

Dorptoe

Soms moes ons op mekaar se skote sit om in te pas. En dan slaap jou been as jy moet hek oopmaak. Maar omtrent eenmaal per maand moes ons dorptoe. Met ‘n laaaang lysie. Die besoekpunte het gewoonlik die dokter, veearts en magistraatskantoor ingesluit, ons moes ‘n draai maak by Von Watzdorf, Charney en Elektra, kiekies optel van karakoellammers by Photo Ludwig, medisyne kry by die apteek, ‘n pakkie vir iemand optel, navraag doen of die horlosie al reggemaak is deur Ploeger, en dan is die plaasaankope laastens gedoen by BKB.

Dorptoegaan was ‘n gebeurtenis. ‘n Belewenis, ‘n reis in die kleine.

Die onderskeid tussen plek, dorp en stad is vir my nogal vaag. Ewe vaag is die onderskeid tussen area, omgewing, gebied en streek. Kom ons neem die voorbeeld van Brackenfel. Is dit ‘n dorp, ‘n plek of ‘n stad? Of is dit deel van die Kaap? Met ander woorde, deel van ‘n area, omgewing, gebied, of streek? Dalk was hierdie tema al ‘n besprekingspunt op ‘n kunstefees, op Kwela se Dorp van die Jaar kompetisie, of op RSG se Hoe verklaar u dit.

Vir my maak die wettiese definisie nie eintlik saak nie – as reisiger gaan dit vir my oor ‘n bestemming. Oor die reis daarheen, oor die belewenis, die gebeurtenis.

Knysna is vir my ‘n mooi bestemming. ‘n Groterige, baie mooi plek. ‘n Dorp, dink ek. Ek is nie seker wat Knysna mooi maak nie. Is dit die water, die plantegroei, die uitleg, die mooi uitsigte, of die inwoners? Die strate is skoon, onderhoud word gedoen, ons word vriendelik gegroet en hulpvaardig bedien in Afrikaans, daar is orde en ons voel veilig op straat, die winkels is netjies en die pryse is billik.

Wat maak ‘n dorp mooi en gewild? Hoekom WIL mense daar bly? Hoekom wil mens ‘n dorp besoek? Hoekom groei party dorpe terwyl ander kwyn? Wat bepaal die belewenis van ‘n dorp?

Vir my is daar vier belangrike faktore, en toevallig vorm hierdie vier faktore die woordjie DORP. Dissipline, Onderhoud, Respek en Passie.

‘n Dorp funksioneer net beter as daar dissipline is. ‘n Deurmekaar plek, ‘n plek sonder orde en reëls, of ‘n ongeorganiseerde plek gee jou ‘n onlekker ervaring. Onderhoud, en veral voorkomende onderhoud, is noodsaaklik om ‘n dorp in stand te hou en te laat vorentoe gaan. Onderhoud wys dat iemand omgee vir ‘n plek. Respek is iets wat bewys word met standbeelde en straatname wat behoue bly, waar die mooi bevorder word en waar mense mekaar vriendelik groet. En laastens moet daar passie vir ‘n plek wees. Daar moet ‘n plan en ‘n doel wees. ‘n Dorp sonder passie en ‘n plan is voos. Lusteloos, sukkelend, vaal en ongewild.

Knysna is vir my so ‘n DORP. Ek hou van die plek omdat daar orde en respek is, onderhoud gedoen word en die passie vir die plek sigbaar is.

Privaatsak 2116

Maandae en Donderdae het die rooi spoorwegbus gekom en op Dinsdae en Vrydae teruggegaan. Gekom met bultende possakke, pakkies en aflewerings. Teruggegaan met beantwoorde briewe, betaalde rekenings, bestellings en orders. Op Dinsdae en Vrydae is die roomkanne ook deur die bus opgelaai en op Maandae en Donderdae het die roomkanne leeg teruggekom. Soms het die bus ook ‘n pakkie by ons opgetel vir iemand stroom-op of –af op die roete.

As ek die stoffie van die bus in die verte gesien het, het ek begin stap om die possak by die bushalte te gaan haal. Die bushalte was ‘n sentrale punt op die buurplaas, daar waar Oom Giftand gemaklik met die bus kon draai. Al die aangrensende plase het die bushalte gedeel. Die pospaal was onder ‘n koelteboom en die possakke het geduldig op die draad daar langsaan gehang.

Terug by die huis is die possak dan met groot afwagting oopgemaak. Daar was briewe met interessante posseëls, posbestellingsgidse van Charles Velkes en Modesty, miskien ‘n Huisgenoot, Sarie of Landbouweekblad en die vorige week se koerante.

Soms is die rooi spoorwegbus ook gebruik vir aflewerings vanaf die kooperasie. Dan is die kampmateriaal, klipsout of brandstof by die pospaal afgelaai, gemerk vir die nuwe eienaar met net ‘n enkele nota.

So het dit eenmaal gebeur dat die bestelling en aflewering van teerpale by die bushalte nie dieselfde hoeveelheid was nie. Toe die nuwe eienaar van die pale navraag by die kooperasie doen, trek die kooperasie skouers op. Uiteindelik word daar ‘n saak by die magistraatskantoor gemaak, tussen die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens, die kooperasie en die boer. En Oom Giftand se betroubaarheid word getoets.

Toe almal voor die magistraat ewe radeloos is, speel Oom Giftand sy troefkaart – ‘n ooggetuie.  Op die betrokke dag het die man daar naby onder ‘n koelteboom gesit. Hy moes tog immers gesien het hoe Oom Giftand die teerpale aflaai. Die ooggetuie vertel sy storie en alles loop reg totdat die magistraat hom vra oor die hoeveelheid pale. Toe maak hy verskoning: “Edelagbare, ek weet nie so mooi nie. Ek was besig om ‘n skaapnek te eet. Ek het nie baie opgekyk nie.”

Ek weet nie tot watter vergelyk die partye gekom het nie, maar Oom Giftand het nog vir jarre daarna die bus gery.

Die rooi spoorwegbus het ‘n belangrike rol in my vormingsjare gespeel. Dit was my kontak met die res van die wêreld. Die internet van my seuntjiewêreld. Ek het gewonder oor die geheimsinnige reis van die briewe, oor bestemmings en afsenders se onbekende adresse, oor die name en plekke waarvan die tydskrifte en koerante berig het, oor die oorsprong van die produkte wat by ons afgelewer is en oor die fabriek waarheen ons die room gestuur het.

My nuuskierigheid oor die groter wêreld het ‘n onblusbare Wanderlust gekweek en die nederige spoorwegbus en Oom Giftand het my dalk meer gevorm as ek wat ek wil toegee.